დიდი სამსარი

დიდი სამსარი — მისტიკური სოფელი სამსრის ქედის კალთებზე

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 2000 მეტრ სიმაღლეზე მდებარე დიდი სამსარი, ჯავახეთის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი და ისტორიულად დატვირთული დასახლებაა. სოფელი გაშლილია სამსრის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე სამსრისწყლის პირას. აქაური ჰავა და ლანდშაფტი მკაცრია, თუმცა სწორედ ეს სიმკაცრე სძენს მას განსაკუთრებულ, მისტიკურ მიმზიდველობას.

კლდეში ნაკვეთი საოცრება და ისტორია

დიდი სამსარი არა მხოლოდ თავისი მდებარეობით, არამედ უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობითაცაა ცნობილი. სოფლის შემოგარენი ნამდვილი არქეოლოგიური და ხუროთმოძღვრული საგანძურია:

• კლდეში ნაკვეთი საეკლესიო კომპლექსი: სოფლის მახლობლად მდებარე VIII-IX საუკუნეების ეს კომპლექსი ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი გამორჩეული ნიმუშია. კლდეში გამოკვეთილი დარბაზები და სათავსოები მოწმობს ამ მხარის ადრეულ ქრისტიანულ წარსულზე.
• სომხური დარბაზული ეკლესია: სოფლის ცენტრში მდებარე ტაძარი, რომელიც 1899 წელსაა აგებული ძველი ქართული ნაეკლესიარის საფუძველზე, სოფლის დღევანდელი მოსახლეობის სულიერი ცხოვრების ცენტრია.
• ისტორიული წარსული: სოფელი ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში იყო მნიშვნელოვანი დასახლება. დღევანდელი მოსახლეობა კი აქ XIX საუკუნის 30-იან წლებში ერზურუმის მხრიდან დასახლდა.

მაღალმთიანი ჯავახეთის ყოფა

დიდი სამსარის ყოველდღიურობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული მთის მეურნეობასთან. აქაური მოსახლეობა ინარჩუნებს იმ სიმტკიცესა და სტუმართმოყვარეობას, რაც მაღალმთიანი რეგიონების ხალხს ახასიათებს. სოფელი ახალქალაქიდან 29 კილომეტრითაა დაშორებული, რაც მას იდეალურ ადგილად აქცევს მათთვის, ვისაც სურს ცივილიზაციის ხმაურს გაერიდოს და ნამდვილი, ხელუხლებელი ბუნება იხილოს. აქაური ზამთარი გრძელი და თოვლიანია, ხოლო ზაფხული — გრილი და ენერგიით სავსე. დიდი სამსარი არის ადგილი, სადაც ისტორია, რელიგია და ბუნება ერთმანეთს ჰარმონიულად ერწყმის.