ფარავნის ტბა

ფარავნის ტბა საქართველოში ფართობით ყველაზე დიდია, რომელიც ჯავახეთის ვულკანურ ზეგანზეა გადაჭიმული. ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე მდებარე ეს ვრცელი ალპური წყალსატევი გამოირჩევა მკაცრი, ტუნდრის მსგავსი ლანდშაფტით, რომელიც მკვეთრად იცვლება სეზონების მიხედვით. იგი რეგიონის უმნიშვნელოვანესი გეოგრაფიული ობიექტია, რომელიც მჭიდროდ არის დაკავშირებული უძველეს მიგრაციულ დერეფნებთან, ადგილობრივ მეთევზეობასა და ადრეულ ქრისტიანულ ისტორიასთან.

გეოლოგიური წარმოშობა და ლანდშაფტი

ფარავნის ტბა მდებარეობს ვულკანური წარმოშობის ტექტონიკურ ქვაბულში, რომელმაც ჩამოაყალიბა ჯავახეთის ზეგანი. ტბის ზედაპირის ფართობი დაახლოებით 37 კვადრატული კილომეტრია, თუმცა მისი სიღრმე საკმაოდ მცირეა და საშუალოდ 2.5 მეტრს შეადგენს. ტბა ძირითადად საზრდოობს პატარა მდინარეებით, მიწისქვეშა წყაროებითა და დნობის თოვლით, რის გამოც წყალი მთელი წლის განმავლობაში ცივია. ნოემბრიდან აპრილამდე ტბის ზედაპირი სქელი ყინულის ფენით იფარება და მიმდებარე ტერიტორიას თეთრ უდაბნოდ აქცევს. გარშემო არსებული პლატო თითქმის უტყეოა და დომინირებს ალპური მდელოები და ბაზალტის ქანები.

ისტორიული მნიშვნელობა და კულტურული მემკვიდრეობა

ტბის მიმდებარე ტერიტორია ბრინჯაოს ხანიდანაა დასახლებული, რასაც ახლომდებარე მეგალითური ნაგებობების ნაშთები მოწმობს. ისტორიულად ეს ადგილი სავაჭრო და მიგრაციული გზების მნიშვნელოვანი გზაჯვარედინი იყო. ქართული საისტორიო წყაროების თანახმად, წმინდა ნინო, რომელმაც ქრისტიანობა შემოიტანა საქართველოში, IV საუკუნეში ქვეყანაში სწორედ სამხრეთიდან შემოვიდა და მცხეთისკენ მიმავალ გზაზე ფარავნის ტბის ნაპირთან შეჩერდა. ტბის სამხრეთ სანაპიროსთან მდებარეობს სოფელი ფოკა, სადაც მდებარეობს წმინდა ნინოს სახელობის შუა საუკუნეების მონასტერი და ეკლესია. თავად ტბის ფსკერზე არქეოლოგიური კვლევებისას აღმოჩენილია უძველესი კერამიკა და ნაგებობების კვალი იმ პერიოდიდან, როდესაც ტბაში წყლის დონე გაცილებით დაბალი იყო.