ტაბაწყურის ტბა

ტაბაწყურის ტბა წარმოადგენს საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ მაღალმთიან წყალსატევს, რომელიც სამცხე-ჯავახეთის ვულკანურ ზეგანზე მდებარეობს. ზღვის დონიდან დაახლოებით 1991 მეტრის სიმაღლეზე გაშლილი ეს ტბა სამსარისა და ბაკურიანის ქედებს შორის არსებულ ვულკანურ ქვაბულს ავებს. წყალსატევს საკმაოდ სპეციფიკური ფორმა აქვს: მის ჩრდილოეთ ნაწილში ღრმად არის შეჭრილი ნახევარკუნძული, რომელზეც ამავე სახელწოდების უძველესი სოფელია გაშენებული. ირგვლივ არსებული უტყეო ალპური მდელოები და ვულკანური კონუსები ქმნის მკაცრ, შთამბეჭდავ გარემოს, რომელიც წელიწადის დროების მიხედვით რადიკალურად იცვლება.

გეოლოგიური წარმოშობა და ჰიდროლოგია

ტაბაწყური ვულკანურ-ტექტონიკური წარმოშობის ტბაა, რომელიც ჯავახეთის ვულკანური ზეგნის აქტივობის შედეგად გაჩნდა. ათასწლეულების წინ წამოსულმა ლავურმა ნაკადებმა გადაკეტა მდინარეთა ბუნებრივი ხეობები, რის შედეგადაც წარმოიქმნა ვრცელი ქვაბული, რომელიც დროთა განმავლობაში წყლით შეივსო.

• სიღრმე და მასშტაბები: ტბის ზედაპირის ფართობი დაახლოებით 14.2 კვადრატული კილომეტრია, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 40.2 მეტრს აღწევს, რაც მას რეგიონში ერთ-ერთ ყველაზე ღრმა ალპურ ტბად აქცევს.
• კვების წყაროები: წყალსატევი ძირითადად მიწისქვეშა წყლებით, ნადნობი თოვლითა და წვიმით იკვებება. ვინაიდან წყლის დიდი ნაწილი ვულკანური წარმოშობის მიწისქვეშა წყაროებიდან მოდის, ტბის წყალი მთელი წლის განმავლობაში საოცრად გამჭვირვალე და ცივია.
• მიწისქვეშა გადინება: ტაბაწყურს არ გააჩნია ზედაპირული მდინარეული გადინება. ტბიდან წყლის გადინება ხდება მიწისქვეშა ვულკანური არხებისა და ბაზალტური ქანების ნაპრალების საშუალებით, რომლებიც ქვედა ხეობებში არსებულ მდინარეებს კვებავენ.

ისტორიული ნახევარკუნძული და კულტურული მემკვიდრეობა

ტბის ყველაზე ცნობილი სავიზიტო ბარათია ტაბაწყურის ნახევარკუნძული, რომელიც ვიწრო ზოლად არის შეჭრილი წყლის მასის ჩრდილოეთ ნაწილში. ლავური წარმოშობის ამ კონცხზე გაშენებულია სოფელი ტაბაწყური, სადაც მკაცრი კლიმატური პირობების მიუხედავად, მოსახლეობა საუკუნეების განმავლობაში უწყვეტად ცხოვრობს.

ნახევარკუნძულის ყელში მდებარეობს წითელი საყდარი, რომელიც IX-X საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლს წარმოადგენს. მუქი ვულკანური ტუფის დიდი კვადრებით ნაგები ეს დარბაზული ეკლესია სამცხე-ჯავახეთის შუა საუკუნეების არქიტექტურულ ტრადიციებს ასახავს და მოწმობს, რომ ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე გადიოდა მნიშვნელოვანი რეგიონული სატრანზიტო და სამიგრაციო გზები.