გულგულის ყვავის საყდარი

თელავის ჩრდილო-დასავლეთით, სოფელ გულგულაში, მაწაწრის ხევის პირას დგას ყვავის საყდარი — IX–X საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. ნაგებობა რიყის ქვითაა აგებული და კახეთის სოფლის უბრალო, პრაქტიკულ სამშენებლო ტრადიციას ასახავს.

ისტორიული კონტექსტი და მნიშვნელობა

ძეგლი IX–X საუკუნეებით თარიღდება და გულგულის მცირე თემს ემსახურებოდა. ზომა 10,25 × 6,25 მ. 1970-იანი წლების მეორე ნახევარში სპეციალურმა სარესტავრაციო სახელოსნომ გაწმინდა ინტერიერი და ტერიტორია, აღადგინა კამარისა და კედლების დანგრეული ნაწილები, გაუკეთა თაროსებრი ლავგარდანი და გადახურა ღარისებრი კრამიტით. დღეს ეკლესია დაზიანებულია: კრამიტი ალაგ-ალაგ აყრილია, ინტერი კი დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლეზე ლამითაა ამოვსებული.

არქიტექტურა და დეტალები

წყობა: უწესრიგო რიყის ქვა, კუთხეებში მოზრდილი შერჩეული ქვები, ადგილ-ადგილ შირიმის ტლანქად გათლილი ქვები; კედლები შიგნიდან და გარედან ბათქაშით იყო გასწორებული.
სამი შესასვლელი: დასავლეთის კედლის ღერძზე, სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილში და ჩრდილოეთის კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში; შიგნიდან თაღოვანი, გარედან სწორკუთხა.
აფსიდი და კამარა: ნახევარწრიული აფსიდი ორ-საფეხურიანი მხრებით და თაღითაა გამოყოფილი; აფსიდის ცენტრში მაღალი თაღოვანი სარკმელია, ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშით.
ინტერიერის დანაწევრება: გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრი და გვერდებზე ნახევარწრიულთავიანი თაღები; პილასტრის წინა საფეხურზე ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღია.
ფასადები: მოკლებულია მორთულობას. სამხრეთ ფასადზე შესასვლელის ზემოთ წყობიდან გამოშვერილი თხელი ქვების თაროა, ანალოგიური თაროა ჩრდილოეთ ფასადის აღმოსავლეთ ნახევარშიც.

ვიზიტორთა ინფორმაცია და როგორ მივიდეთ

გულგულა თელავიდან მანქანით 15–20 წუთის სავალზეა ალაზნის ველის ვენახებში. სოფლამდე მისვლა სედანითაც შესაძლებელია მშრალ ამინდში. ეკლესიასთან ბოლო მონაკვეთი უსწორმასწოროა; წვიმის შემდეგ ტერიტორია ტალახიანია, საჭიროა ფრთხილი სიარული.

პრაქტიკული რჩევები პატივისცემით ტურიზმისთვის

ჩაიცვით მყარი ფეხსაცმელი; რელიეფი უსწორმასწოროა.
წაიღეთ წყალი; ადგილზე ინფრასტრუქტურა არ არის.
დაიცავით სიჩუმე და ნუ ავალთ კედლებზე. ინტერიერში ლამის ფენა შეიძლება იყოს.
ფოტოებისთვის საუკეთესო დროა დილა ან გვიანი შუადღე.

ხშირად დასმული კითხვები

მოქმედი ეკლესიაა?

ძეგლი ძირითადად არქიტექტურულ მემკვიდრეობად ინახება. ღვთისმსახურება იშვიათად ტარდება.

შეიძლება ზამთარში ვიზიტი?

დიახ. სოფლამდე გზა მთელი წლის განმავლობაში გამოსადეგია, თუმცა ეკლესიის გარშემო ცივი და ტალახიანია.

რამდენი დრო სჭირდება?

თავად საყდრისთვის 30–60 წუთი საკმარისია; ახლომდებარე ძეგლებთან ერთად ნახევარ დღიანი მარშრუტი გამოდის.

რა ვნახოთ ახლოს

ძველი და ახალი შუამთა ტყიან გორაკებზე თელავის ზემოთ.
თელავის ცენტრი, ბატონის ციხე და ბაზარი.
ალაზნის ველის ვენახები და საოჯახო მარნები გულგულასა და ყურდღელაურის გარშემო.