ძველი გავაზის ღვთისმშობლის ეკლესია

ძველი გავაზის ღვთისმშობლის ეკლესია მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტში, თანამედროვე სოფელ ახალსოფლის (ისტორიული გავაზი) ტერიტორიაზე. ეს ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ქრისტიანული ნაგებობაა. ალაზნის ველზე აღმართული ტაძარი წარმოადგენს კახეთის ადრეული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ნიმუშს, რომელიც მნახველს შუა საუკუნეების საწყის ეტაპებზე ამოგზაურებს.

სამეკლესიანი ბაზილიკის არქიტექტურა

ტაძარი V-VI საუკუნეებით თარიღდება და მიეკუთვნება სამეკლესიანი ბაზილიკის ტიპს, რაც ქართული ხუროთმოძღვრებისთვის დამახასიათებელ უნიკალურ მოვლენას წარმოადგენს. ბიზანტიური სტილისგან განსხვავებით, სადაც ნავები სვეტებითაა გამოყოფილი, აქ სივრცეები მასიური ყრუ კედლებით არის გამიჯნული, რაც სამ დამოუკიდებელ სამლოცველოს ქმნის. ცენტრალური ნავი გვერდითებზე მაღალი და განიერია. მშენებლობისას გამოყენებული დიდი ზომის რიყის ქვა და შირიმი ნათლად აჩვენებს ადრეული შუა საუკუნეების ქვის დამუშავების ოსტატობას.

ისტორიული კონტექსტი და მნიშვნელობა

გავაზი ადრეულ შუა საუკუნეებში კახეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და სტრატეგიული პუნქტი იყო. ეკლესიამ გაუძლო არაერთ შემოსევას, რამაც საუკუნეების განმავლობაში რეგიონს გადაუარა. მიუხედავად იმისა, რომ თაღები და გადახურვა დროთა განმავლობაში ჩამოინგრა, შემორჩენილი კედლები და აფსიდები ზუსტად ინახავს იმ პირვანდელ გეგმარებას, რომელსაც კავკასიაში ქრისტიანობის ადრეულ საუკუნეებში იყენებდნენ.