ვალეს ღვთისმშობლის ტაძარი

სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, სასაზღვრო ქალაქ ვალეში მდებარე ღვთისმშობლის ტაძარი შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი გამორჩეული ძეგლია. თავდაპირველად აგებული X საუკუნეში, ეს შენობა რეგიონში მიმდინარე რთული პოლიტიკური და კულტურული ცვლილებების პირდაპირი ამსახველია. ტაძრის მასიური ქვის კედლები და მკაცრი ფორმები სამხრეთ საქართველოს ისტორიულ მემკვიდრეობას ინახავს.

არქიტექტურული ტრანსფორმაცია და ჩუქურთმები

თავდაპირველად ვალეს ტაძარი აშენდა როგორც ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობა, თუმცა XVI საუკუნეში, ჯაყელების მმართველობის პერიოდში, იგი სამნავიან ბაზილიკად გადაკეთდა. მიუხედავად გუმბათის მოშლისა, ფასადებზე შენარჩუნებულია X საუკუნის უნიკალური ჩუქურთმები. აღმოსავლეთის ფასადი გამოირჩევა დახვეწილი ორნამენტებით, სადაც ჭარბობს მცენარეული მოტივები და წმინდა გიორგის ამსახველი რელიეფები. ინტერიერში დომინირებს მძლავრი საყრდენი სვეტები, რომლებიც ბაზილიკურ სივრცეს ქმნიან და ნათლად წარმოაჩენენ ნაგებობის სხვადასხვა ეპოქის სამშენებლო ფენებს.