ნარიყალას წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია მდებარეობს ნარიყალას ციხესიმაგრის ზედა ეზოში და წარმოადგენს უძველესი ციტადელის უმნიშვნელოვანეს კომპოზიციურ ცენტრს, რომელიც გადმოჰყურებს ძველ თბილისს. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ციხის გალავანი საუკუნეების განმავლობაში ვითარდებოდა და იცვლებოდა, დღევანდელი ტაძარი 1997 წელს დასრულებული რეკონსტრუქციის შედეგია. მან ჩაანაცვლა XIII საუკუნის ისტორიული ნაგებობა, რომელიც უცხოელ დამპყრობთა შემოსევებისა და შემდგომი აფეთქებების შედეგად განადგურდა. დღეს იგი მოქმედი მართლმადიდებლური ტაძარია, რომელიც ჰარმონიულად ერწყმის ციტადელის შუა საუკუნეების ქვის ლანდშაფტს.

შუა საუკუნეების საძირკველი და თანამედროვე აღორძინება

ისტორიული წყაროები ადასტურებენ, რომ ამ თავდაცვით ქედზე პირველი ეკლესია XIII საუკუნის ბოლოს, მეფე დემეტრე II თავდადებულის ბრძანებით აშენდა. საუკუნეების განმავლობაში მიმდინარე კონფლიქტების, განსაკუთრებით კი სპარსელთა და ოსმალთა ბატონობისა და 1827 წელს მომხდარი დენთის საწყობის ძლიერი აფეთქების გამო, ტაძარი საძირკვლამდე დაინგრა. XX საუკუნის ბოლოს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოჩნდა ეკლესიის გადარჩენილი საძირკველი, რის შემდეგაც დაიწყო მისი აღდგენა. თანამედროვე ქართველმა კალატოზებმა მშენებლობისთვის გამოიყენეს ღია ყვითელი ტუფი, რაც ტაძარს მკვეთრად გამოარჩევს ნარიყალას გალავნის მუქი, ნაცრისფერი ბაზალტის ფონისგან.

არქიტექტურული ფორმები და მოხატულობა

ტაძრის ექსტერიერი ზუსტად მიჰყვება ადრეული შუა საუკუნეების ქართული არქიტექტურის პროპორციებს, რაც გამოიხატება მაღალი, ვიწრო სარკმლებითა და კონუსური ფორმის გუმბათით. შიდა სივრცე მთლიანად დაფარულია თანამედროვე ფრესკებით, რომლებიც ქართველი მხატვრების მიერაა შესრულებული. კედლის მხატვრობა ასახავს როგორც ახალი აღთქმის სიუჟეტებს, ისე ადგილობრივი ისტორიის გარდამტეხ მომენტებს, მათ შორის კომპოზიციებს წმინდა ნინოსა და იბერიის ადრეული მონარქების ცხოვრებიდან. გუმბათში დატანებული მრავალმხრივი სარკმლების წყალობით, ინტერიერი დღის განმავლობაში თანაბრად შუქდება, რაც ხაზს უსვამს ხატწერაში გამოყენებულ ნათელ მინერალურ პიგმენტებს.