დოდოს რქა

დოდოს რქა (ასევე ცნობილია, როგორც წმინდა დოდო გარეჯელის სახელობის ეკლესია) წარმოადგენს კლდეში ნაკვეთ სამონასტრო კომპლექსს, რომელიც დავით გარეჯის სამონასტრო ქსელის განუყოფელი და უმნიშვნელოვანესი ნაწილია. იგი მდებარეობს გარეჯის ნახევრად უდაბნოს მკაცრ კლდოვან ქედებზე, საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის სიახლოვეს. მონასტერი VI საუკუნის პირველ ნახევარში დააარსა წმინდა დოდომ, რომელიც ცამეტ ასურელ მამათაგან ერთ-ერთი და წმინდა დავით გარეჯელის უახლოესი მოწაფე იყო. ეს სავანე ბერებს სრული განმარტოებისა და ასკეტური ცხოვრების საშუალებას აძლევდა.

წმინდა დოდოს ისტორიული მემკვიდრეობა

მონასტრის დაარსება პირდაპირ კავშირშია აღმოსავლეთ საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების აღმავლობასთან. წმინდა დოდომ სულიერი მოღვაწეობისთვის შეარჩია ქვიშაქვის მაღალი და მიუვალი ქედი, სადაც თავდაპირველად მცირე ზომის სენაკები მოეწყო. შუა საუკუნეების განმავლობაში კომპლექსი სარგებლობდა ადგილობრივი დიდებულებისა და მეფეების განსაკუთრებული მფარველობით, რამაც ხელი შეუწყო მის გაფართოებას. დროთა განმავლობაში პრიმიტიული თავშესაფრები გარდაიქმნა მძლავრ რელიგიურ და კულტურულ კერად, სადაც ათეულობით ასკეტი ბერი მოღვაწეობდა.

კლდეში ნაკვეთი არქიტექტურა და ფრესკები

კომპლექსი მოიცავს მრავალრიცხოვან გამოქვაბულებს, საცხოვრებელ კელიებს, სატრაპეზოებსა და ცენტრალურ ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიას. კლდეში გამოკვეთილ მთავარ ტაძარში დღემდეა შემორჩენილი XI-XIII საუკუნეების უნიკალური ფრესკები. კედლის მხატვრობაში განსაკუთრებით აღსანიშნავია ქრისტეს გამოსახულება, რომელიც ქართული მონუმენტური ფერწერის მნიშვნელოვან ნიმუშს წარმოადგენს. არქიტექტურული სტრუქტურა ნათლად აჩვენებს შუა საუკუნეების ოსტატების ნიჭს, რომლებმაც ფხვიერი ქვიშაქვის კლდეები მყარ დარბაზებად, ვიწრო ბილიკებად და თავდაცვით ნაგებობებად აქციეს.