ვარძიის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი

ერუშეთის მთის ვულკანურ კლდეში გამოკვეთილი ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ვარძიის გამოქვაბულთა კომპლექსის სულიერ და ფიზიკურ ცენტრს წარმოადგენს. XII საუკუნეში, გიორგი III-ის ინიციატივით დაწყებული და თამარ მეფის მიერ დასრულებული ეს უნიკალური სალოცავი საქართველოს შუა საუკუნეების არქიტექტურის მწვერვალია. მისი ბნელი, კლდეში ნაკვეთი ინტერიერი მკვეთრად კონტრასტშია გარეთ გადაშლილ ხეობასთან, რაც დამთვალიერებელს სიმშვიდისა და მოწიწების განცდას უტოვებს.

კლდეში ნაკვეთი არქიტექტურა

იმ ეპოქის ტრადიციული, ქვითკირის ეკლესიებისგან განსხვავებით, ტაძრის მთავარი დარბაზი პირდაპირ მთის მონოლითურ ტუფშია გამოკვეთილი. მშენებლებმა ოსტატურად გამოიყენეს გამოქვაბულის ბუნებრივი აკუსტიკა, ხოლო თაღოვანი ჭერი და აფსიდები ისეა ფორმირებული, რომ სამონასტრო გალობა საუკეთესოდ ჟღერდეს. ფართო, ღია კარიბჭე მძიმე ქვის თაღებით გადმოჰყურებს მტკვრის ხეობას, რაც ამ ადგილს სტრატეგიულ დანიშნულებასაც ანიჭებდა.

ოქროს ხანის ფრესკები

ტაძრის კედლებზე შემორჩენილია შუა საუკუნეების ქართული კედლის მხატვრობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიმუში, რომელიც 1184 წელს ოსტატმა გიორგიმ შეასრულა. მრავალსაუკუნოვანი მურისა და 1283 წლის მიწისძვრის მიუხედავად, პიგმენტებმა სიხასხასე შეინარჩუნა. ჩრდილოეთ კედელზე გამოსახულია თამარ მეფისა და გიორგი III-ის უიშვიათესი პორტრეტი, რომელიც შეიქმნა თამარის გათხოვებამდე, სამეფოში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გარდამტეხი პერიოდის დროს.