სურბ ხაჩის ეკლესია

ახალციხის ფერდობებზე მდებარე სურბ ხაჩის ეკლესია (წმინდა ჯვარი) წარმოადგენს სომხური სამოციქულო თემის მნიშვნელოვან არქიტექტურულ მემკვიდრეობას სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში. ადგილობრივი ვულკანური ქვისგან ნაშენი ბაზილიკის მოწითალო-მოყავისფრო ფასადი მკვეთრ კონტრასტს ქმნის რეგიონის მთიან რელიეფთან. მიუხედავად იმისა, რომ ტურისტების ყურადღებას ძირითადად მიმდებარე რაბათის კომპლექსი იპყრობს, ეს მე-19 საუკუნის რელიგიური ნაგებობა ქალაქის ეთნიკური წარსულის შესასწავლად უმნიშვნელოვანესი ადგილია.

არქიტექტურული მემკვიდრეობა და ვულკანური ქვა

ტაძარი მიჰყვება ტრადიციულ ბაზილიკურ გეგმარებას, რომელიც ფართოდ გამოიყენებოდა სივრცისა და აკუსტიკის მაქსიმალური ათვისებისთვის. მშენებლებმა გამოიყენეს რეგიონული ვულკანური ტუფი, რომლისგანაც გამოთლილი ზუსტი ბლოკები ათწლეულების განმავლობაში უძლებდა კლიმატურ ცვლილებებსა და რთულ ეპოქებს.

• ორფერდა სახურავი, რომელიც გათვლილია მაღალმთიანი რეგიონისთვის დამახასიათებელ უხვთოვლიანობაზე.
• ეზოში განთავსებული ხაჩქარები (ჯვრის ქვები), რომლებიც ასრულებენ როგორც მემორიალურ, ისე რელიგიური ხელოვნების ნიმუშის ფუნქციას.
• მინიმალისტური ინტერიერი, რომელიც მლოცველთა ყურადღებას აღმოსავლეთით მდებარე საკურთხევლისკენ მიმართავს.

მე-20 საუკუნის რთულ წლებში ნაგებობამ არაერთი გამოწვევა გადაიტანა, თუმცა დღემდე რჩება ადგილობრივი სომხური იდენტობის სიმბოლოდ. მთავარი შესასვლელის ირგვლივ არსებული ნატიფი ქვის წყობა ნათლად უსვამს ხაზს მე-19 საუკუნეში საქართველოში მომუშავე ოსტატების მაღალ პროფესიონალიზმს.