სასხორის უკუღმა ეკლესია

მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასხორში, კლდოვან ქედზე მდებარე ეს ეკლესია ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვანი ძეგლია. ადგილობრივები მას „უკუღმა“ ეკლესიას უწოდებენ — სახელი, რომელიც მის არატრადიციულ ორიენტაციას უკავშირდება. თუმცა ამ ფაქტთან დაკავშირებული მრავალი ლეგენდის მიღმა, ეკლესიის მდებარეობა და გეგმარება რეალურად მოწმობს იმდროინდელი ოსტატების უნარს, მოერგოთ მშენებლობა რთულ და შეზღუდულ რელიეფს.

ისტორიული ფესვები და არქიტექტურული ფორმა

ნაგებობა თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით, პერიოდით, როდესაც სოფლის ყოფაში მცირე ზომის საკულტო ნაგებობებს უდიდესი დანიშნულება ჰქონდა. იგი აგებულია ადგილობრივი, უხეშად დამუშავებული ქვით და წარმოადგენს ტიპურ დარბაზულ ნაგებობას. მიუხედავად იმისა, რომ საუკუნეების განმავლობაში ეკლესიამ მრავალი ბუნებრივი ძვრა გადაიტანა, ფასადებზე ჯერ კიდევ შეიმჩნევა ქვაზე კვეთის ფრაგმენტები, რაც შუა საუკუნეების ადგილობრივ მხატვრულ ტრადიციებზე მეტყველებს.

ლანდშაფტის გავლენა ხუროთმოძღვრებაზე

ურბანული ტაძრებისგან განსხვავებით, სასხორის ეკლესია სრულად არის დაქვემდებარებული გარემოს. მშენებლებმა კლდოვანი ქედის ბუნებრივი ფორმა გამოიყენეს, რათა შეექმნათ თავდაცვითი და ამავდროულად საკულტო სივრცე. ეს ადგილი მათთვისაა, ვინც აფასებს ქართული სოფლის მშვიდ, მყარ მემკვიდრეობას და სურს, საკუთარი თვალით დაინახოს, თუ როგორ ერწყმის ადამიანის ხელით ნაშენი ქვა კავკასიონის მთისწინეთის ბუნებრივ გარემოს.