ნასოფლარი შერმაზანა შამირზა

შერმაზანა შამირზას ნასოფლარი წარმოადგენს შუა საუკუნეების საინტერესო არქეოლოგიურ ძეგლს, რომელიც ქვემო ქართლის მშრალ, ბორცვიან ლანდშაფტშია განლაგებული. ტერმინი ნასოფლარი მიუთითებს ადგილზე, სადაც წარსულში სოფელი არსებობდა. ეს კომპლექსი ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ ცხოვრობდა და იცავდა თავს ადგილობრივი მოსახლეობა საუკუნეების განმავლობაში მიმდინარე სასაზღვრო კონფლიქტების დროს. ტერიტორიაზე არ განხორციელებულა თანამედროვე რესტავრაცია, რაც მნახველს საშუალებას აძლევს იხილოს ძველი ქართული დასახლების ავთენტური, ქვის ნაგებობები.

თავდაცვითი არქიტექტურა და დასახლების გეგმარება

სამეფო ციხესიმაგრეებისგან განსხვავებით, შერმაზანა შამირზა ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ აგებული თავდაცვითი არქიტექტურის ნიმუშია. დასახლების გეგმარება მაქსიმალურად იყენებს ბუნებრივ რელიეფს, რაც უზრუნველყოფდა მიმდებარე ხეობების კონტროლს.

• მშრალი წყობა: ნაგებობები ნაშენებია ტრადიციული მშრალი ქვის წყობის მეთოდით, სადაც ადგილობრივი მასიური ქვები დუღაბის გარეშეა ერთმანეთზე მორგებული.
• სათვალთვალო კოშკების ნაშთები: პერიმეტრზე სტრატეგიულად განლაგებული კოშკების საძირკვლები იცავდა საცხოვრებელ კვარტლებს.
• ურთიერთდაკავშირებული საცხოვრებლები: სახლების საძირკვლები და სარდაფები მჭიდროდ არის ჯგუფურად განლაგებული, რაც დამახასიათებელი იყო ფეოდალური ხანის საქართველოსთვის თავდასხმების დროს კოორდინაციის გასაუმჯობესებლად.

რეგიონული ისტორიული კონტექსტი

შუა საუკუნეებში საქართველოს სამხრეთ საზღვრები მუდმივ საფრთხეს განიცდიდა მეზობელი იმპერიებისა თუ მომთაბარე ტომების მხრიდან. ქვემო ქართლის დასახლებები იძულებულნი იყვნენ მცირე თავდაცვით სიმაგრეებად ქცეულიყვნენ. მიუხედავად იმისა, რომ სოფლის საბოლოო დაცარიელების ზუსტი თარიღი წერილობით წყაროებში მწირია, არქეოლოგიური ნიშნები გვიან შუა საუკუნეებზე მიუთითებს. მუდმივმა სამხედრო წნეხმა და სავაჭრო გზების ცვლილებამ მოსახლეობა აიძულა უფრო დიდ გამაგრებულ ქალაქებში გადასახლებულიყო.