ნასოფლარი კვარშა

ნასოფლარი კვარშა წარმოადგენს სამცხე-ჯავახეთის ვულკანურ პლატოზე განლაგებული შუა საუკუნეების მაღალმთიანი დასახლებების უნიკალურ, ხელუხლებელ ნიმუშს. კანიონის ციცაბო ნაპირების ზემოთ, სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ისტორიულ საზღვრებთან ახლოს, ეს არქეოლოგიური ძეგლი ინახავს ოდესღაც გამაგრებული მთის სოფლის კვალს. პოპულარული, რესტავრირებული ძეგლებისგან განსხვავებით, კვარშას ნანგრევები სრულიად პირვანდელი სახითაა შემორჩენილი და განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს თავდაცვითი ხუროთმოძღვრებისა და ველური ბუნების მოყვარულთათვის.

კვარშას სტრატეგიული მდებარეობა

კვარშას დასახლება ჩამოყალიბდა როგორც თვითმყოფადი მაღალმთიანი თემი, რომელიც უსაფრთხოების მიზნით მნიშვნელოვნად ეყრდნობოდა ბუნებრივ რელიეფს. ტერმინი ნასოფლარი მიუთითებს ადგილზე, სადაც ოდესღაც ცხოვრება დუღდა, თუმცა ისტორიული ქარტეხილების გამო შეწყდა. არქეოლოგიური ნაშთები მოიცავს თავდაცვით კედლებს, ტერასულ ქვის პლატფორმებსა და საცხოვრებელი ნაგებობების ღრმა საძირკვლებს, რომლებიც ნაგებია მასიური ბაზალტის ბლოკებით, რაც ძალზედ ახლოსაა ჯავახეთის რეგიონისთვის დამახასიათებელ უძველეს მეგალითურ თაურ ხუროთმოძღვრებასთან.

თავდაცვითი არქიტექტურა და სასაზღვრო ისტორია

შუა საუკუნეებში ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსახლეობა მუდმივად განიცდიდა უცხოელ დამპყრობთა თავდასხმებს, რის გამოც ადგილობრივები იძულებულნი იყვნენ თავიანთი საცხოვრებლები ნამდვილ ციტადელებად ექციათ. ნასოფლარ კვარშაში არსებული ნაგებობების გეგმარება აჩვენებს, რომ თითოეული სახლი თავდაცვის მიზნით იყო აშენებული, სქელი ქვის კედლებითა და ხეობებზე იდეალური ხედვით. დღეს აქ შესაძლებელია მრავალოთახიანი სახლების საძირკვლების, თავდაცვითი პერიმეტრებისა და ჩამოქცეული მარნების შესწავლა, რაც კარგად ასახავს შუა საუკუნეების სასაზღვრო რეგიონის ყოფასა და სამხედრო მზადყოფნას.