ნასოფლარი დახვანდა

ქართულ ენაში ტერმინი „ნასოფლარი“ გულისხმობს ადგილს, სადაც წარსულში სიცოცხლე ჩქეფდა, ახლა კი მხოლოდ ნაშთებია შემორჩენილი. ნასოფლარი დახვანდა სწორედ ასეთი, იდუმალებით მოცული ისტორიული ძეგლია. სამხრეთ საქართველოს, კერძოდ სამცხე-ჯავახეთის მკაცრ, მზეზე გამომწვარ ლანდშაფტებში ჩაკარგული ეს ადგილი წარმოადგენს ძველ თავდაცვით დასახლებას, რომელიც დრომ და ბუნებამ თანდათანობით შეიერთა. ეს არის სივრცე, სადაც ხავსმოდებული ნანგრევები და უძველესი კედლების კონტურები წარსულის მძიმე და საინტერესო ეპოქაზე გვიყვებიან.

შუა საუკუნეების თავდაცვითი არქიტექტურა

ნასოფლარი დახვანდა ქართული მთიანეთის თავდაცვითი ხუროთმოძღვრების შესანიშნავი ნიმუშია. ტერიტორიაზე შემორჩენილი ნანგრევები შედგება გაბნეული ქვის ნაგებობებისგან, გალავნების ფრაგმენტებისა და ძველი საცხოვრებელი თუ საკულტო დანიშნულების შენობების საძირკვლებისგან. უზარმაზარი ლოდები მშრალი წყობის ტექნიკითაა ნაშენი, რაც იმდროინდელი ოსტატების დიდ ცოდნასა და შრომაზე მიუთითებს. მსგავსი ტიპის მასიური გამაგრება პირდაპირ ასახავს შუა საუკუნეების რეალობას, როდესაც ადგილობრივ მოსახლეობას მუდმივად უწევდა თავის დაცვა გარეშე მტრების შემოსევებისგან.

სტრატეგიული გეოგრაფია და ლანდშაფტი

ნანგრევებში სეირნობისას კარგად შეიგრძნობა ამ ადგილის სტრატეგიული დანიშნულება. დახვანდას გორაკებიდან იშლება გაუთავებელი, პანორამული ხედები მიმდებარე ხეობებზე. სოფლის დამფუძნებლებმა ეს კონკრეტული ლოკაცია ბუნებრივ სათვალთვალო პუნქტად შეარჩიეს, რათა მტრის მოახლოება შორიდანვე შეემჩნიათ. თავად რელიეფი ასრულებდა პირველი თავდაცვითი ზღუდის ფუნქციას, რადგან ნებისმიერ თავდამსხმელს რთული და ღია ტერიტორიის გავლა უწევდა დასახლებამდე მისაღწევად. დღესდღეობით აქაურობას სრული სიჩუმე ფარავს, რასაც მხოლოდ ქარის ხმა და შორიახლოს მყოფი მწყემსების სილუეტები თუ არღვევს.