ნაკიფარის წმინდა გიორგის ეკლესია

ნაკიფარის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელსაც ადგილობრივები ჯგრაგს უწოდებენ, ზემო სვანეთის სოფელ ნაკიფარში, შემაღლებულ ბორცვზე მდებარეობს. X საუკუნეში აგებული ეს მცირე ზომის დარბაზული ტაძარი ქართული კულტურული მემკვიდრეობის უმნიშვნელოვანესი ძეგლია. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ექსტერიერი ადრეული შუა საუკუნეების მთიანეთის არქიტექტურისთვის დამახასიათებელი სიმკაცრით გამოირჩევა, ინტერიერში დაცული კედლის მხატვრობა უდიდეს როლს ასრულებს ქართული მონუმენტური ფერწერის განვითარების ისტორიაში.

თევდორეს სამეფო მხატვრობა

1130 წელს ეკლესიის ინტერიერი სრულად მოხატა მეფის მხატვარმა თევდორემ. იგი არის ერთ-ერთი იმ მცირეოდენ შუა საუკუნეების ქართველ ოსტატთაგან, რომლის სახელიც ისტორიულმა წარწერებმა შემოინახა. ნაკიფარში შესრულებული სამუშაო ასახავს დახვეწილ გადასვლას ბიზანტიური კანონებიდან უფრო ემოციურ, ადგილობრივ მხატვრულ ენაზე.

მცირე ზომის დარბაზის კედლები მთლიანად დაფარულია იკონოგრაფიული სცენებით, რომელთა შესასრულებლად გამოყენებულია ღრმა ლურჯი, თბილი ოქრასფერი და მიწისფერი მინერალური პიგმენტები. კომპოზიციებს შორის ცენტრალური ადგილი უჭირავს წმინდა გიორგის გველეშაპთან ბრძოლის სცენას. პერსონაჟთა გამომეტყველება, დინამიკური პოზები და სამოსის ნაკეცების დამუშავება ნათლად აჩვენებს იმ მაღალ კულტურულ დონეს, რომელსაც სვანეთმა საქართველოს ოქროს ხანაში მიაღწია.

არქიტექტურული თავისებურებანი და საეკლესიო ხელოვნება

სტრუქტურულად ეკლესია წარმოადგენს ერთნავიან დარბაზულ ნაგებობას, რომელიც ნათალი შირიმითა და შობის ქვითაა ნაშენი. ფასადები სადაა, თუმცა აღმოსავლეთის კედელზე შემორჩენილია იშვიათი რელიეფური გამოსახულებები, მათ შორის ხარისა და ადამიანის თავის სკულპტურული ფრაგმენტები, რაც მკვლევართა აზრით, ქრისტიანობამდე არსებული ადგილობრივი კულტების ანარეკლია.

კედლის მხატვრობის გარდა, ტაძარში საუკუნეების განმავლობაში ინახებოდა XI საუკუნის ვერცხლისა და მოოქროვილი ჭედური საწინამძღვრო ჯვარი. ეს შედევრი შექმნილია ადგილობრივი თემის შეკვეთით ოსტატ ასანის მიერ. ჯვარზე გამოსახულია წმინდა გიორგის ცხოვრების სცენები, რაც მოწმობს, რომ კედლის მხატვრობასთან ერთად, შუა საუკუნეების სვანეთში უმაღლეს დონეზე იყო განვითარებული ლითონმქანდაკებლობაც.