ნადარბაზევის ციხე

ნადარბაზევის ციხე მდებარეობს მაღალ სერზე და წარმოადგენს შუა საუკუნეების თავდაცვითი არქიტექტურის იმ იშვიათ ნიმუშს, რომელსაც თანამედროვე რეკონსტრუქცია საერთოდ არ შეხებია. კომპლექსი ქვემო ქართლი-ს რეგიონში, თეთრიწყარო-ს მახლობლად, შემაღლებულ პლატოზეა გაშენებული და გადაჰყურებს მიმდებარე ველებსა და მდინარეების ხეობებს. თავად ტოპონიმი „ნადარბაზევი“ მიანიშნებს, რომ ეს ადგილი მხოლოდ სამხედრო დანიშნულების საფორტიფიკაციო ნაგებობა კი არ იყო, არამედ მნიშვნელოვან ფეოდალურ კომპლექსსა და ადგილობრივი დიდებულების რეზიდენციას წარმოადგენდა.

ქვემო ქართლის სტრატეგიული მნიშვნელობა

შუა საუკუნეების განმავლობაში საქართველოს სამხრეთ საზღვრები მუდმივად განიცდიდა სამხედრო ზეწოლას მეზობელი იმპერიების მხრიდან. ნადარბაზევი და სხვა მსგავსი ციხესიმაგრეები აგებული იყო როგორც უმნიშვნელოვანესი რგოლი სათვალთვალო კოშკებისა და საგუშაგოების ერთიანი თავდაცვითი ქსელისა. ეს სიმაგრეები აკონტროლებდნენ სტრატეგიულ მარშრუტებს და იცავდნენ თბილისი-სკენ მიმავალ მთავარ გზებს.

არქიტექტურა და შუა საუკუნეების მშენებლობის ტექნიკა

ნანგრევების არქიტექტურა მშენებლობისა და გამაგრების რამდენიმე პერიოდს ააშკარავებს. მთავარი თავდაცვითი კედლების ქვედა ფენებში შეიმჩნევა უზარმაზარი, უხეშად დამუშავებული ლოდები, რაც უძველესი ციკლოპური მშენებლობის ტრადიციებს ეხმიანება. ზედა ფენები კი ნაგებია ადგილობრივი ნატეხი ქვით, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში მტკიცედ შეადუღაბა კირხსნარმა. დღესაც კარგად იკითხება გარესამყაროსგან დამცავი გალავნის კონტურები, მთავარი კოშკი და შიდა სამეურნეო თუ საცხოვრებელი სათავსების საძირკვლები, სადაც ძველად ციხის გარნიზონი ცხოვრობდა.