შავნაბადას მთა (ჯავახეთი)

შავნაბადას მთა წარმოადგენს გამორჩეულ, ჩამქრალ ვულკანურ მწვერვალს სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 2,929 მეტრს აღწევს და ჯავახეთის ვულკანური პლატოს ერთ-ერთ ყველაზე მასიურ ნაწილს ქმნის. თბილისთან ახლოს მდებარე ამავე სახელწოდების მცირე მთისგან განსხვავებით, ეს მწვერვალი გამოირჩევა მუქი კლდოვანი ფერდობებითა და ვრცელი ალპური მდელოებით. იგი მნიშვნელოვანი გეოლოგიური ძეგლია, საიდანაც იშლება ვრცელი ხედები სამხრეთ საქართველოს მაღალმთიან ვაკეებსა და მიმდებარე ჩამქრალ ვულკანებზე.

გეოლოგიური ფორმაცია და ალპური გარემო

შავნაბადას წარმოშობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული აბულ-სამსარის ქედის აქტიურ ვულკანურ წარსულთან. მთა ჩამოყალიბდა მეოთხეულ პერიოდში, ანდეზიტური და დაციტური ლავის მასიური ამოფრქვევების შედეგად, რამაც საბოლოოდ შექმნა დღეს არსებული მუქი, მკაცრი ფორმაციები. სახელწოდება „შავნაბადა“ სავარაუდოდ უკავშირდება სწორედ ამ მუქი ფერის ვულკანურ ქანებსა და იმ დიდ ჩრდილებს, რომლებსაც ისინი ღრმა ხეობებზე ფენენ.

• ვულკანური ტოპოგრაფია: ფერდობებზე ჭარბობს უძველესი ლავური ნაკადები, ლოდნარები და ათასწლეულების განმავლობაში მკაცრი კლიმატით ამოკვეთილი ღრმა ხევები.
• ფლორა და ფაუნა: ქვედა სარტყელში გვხვდება სუბალპური მცენარეულობის ფრაგმენტები, რომლებიც მკვეთრად გადადის ვრცელ, უტყეო ალპურ მდელოებში. ეს მაღალმთიანი საძოვრები დაფარულია კავკასიის სპეციფიკური ალპური ფლორით და წარმოადგენს მნიშვნელოვან არეალს ადგილობრივი ფაუნისთვის.
• ჰიდროლოგია: მთაზე არსებული ზამთრის თოვლის საფარი სასიცოცხლო როლს თამაშობს იმ ნაკადულების კვებაში, რომლებიც ინარჩუნებენ ჯავახეთის პლატოს რთულ ჰიდროლოგიურ სისტემას და მიმდებარე მაღალმთიან ტბებს.