მელნისის (თამარის) ციხე
მელნისის ციხე, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა თამარის ციხესაც უწოდებს, მდებარეობს ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ქვაბლიანის ხეობის ზემოთ, სტრატეგიულად მნიშვნელოვან კლდოვან ბორცვზე. ეს შუა საუკუნეების თავდაცვითი ნაგებობა სამცხე-ჯავახეთის რეგიონის იმ ციხესიმაგრეთა ქსელის ნაწილია, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში იცავდა სამხრეთ საქართველოს ისტორიულ გზებს. დღეს ციხე პირვანდელი, ხელუხლებელი ნანგრევების სახითაა შემორჩენილი და მნახველებს სთავაზობს ნამდვილ მოგზაურობას წარსულში, საიდანაც მთელ ხეობაზე ულამაზესი ხედები იშლება.
ისტორიული მნიშვნელობა და თამარის ლეგენდა
მელნისის ციხის მშენებლობის ზუსტი თარიღი წერილობით წყაროებში მწირადაა დაცული, თუმცა არქიტექტურული თავისებურებებით იგი განვითარებულ შუა საუკუნეებს, კერძოდ IX-XII საუკუნეებს მიეკუთვნება. ციხესიმაგრე დიდ როლს თამაშობდა რეგიონის თავდაცვის სისტემაში, რომელსაც მოგვიანებით ჯაყელთა ფეოდალური საგვარეულო აკონტროლებდა. მისი მთავარი დანიშნულება ქვაბლიანის ხეობაზე გამავალი სავაჭრო და სამხედრო მაგისტრალების კონტროლი იყო.
სახელწოდება თამარის ციხე უკავშირდება ხალხურ გადმოცემებს. მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიულად არ დასტურდება თამარ მეფის ხანგრძლივი რეზიდენცია ამ ადგილას, ლეგენდის თანახმად, მეფე სამხრეთ საქართველოში ლაშქრობების დროს ამ ციხეში ჩერდებოდა. რეალურად, ეს იყო მუდმივი სამხედრო გარნიზონი, რომლის მიზანსაც მტრის პირველი დარტყმის შეჩერება წარმოადგენდა.
არქიტექტურა და კონსტრუქციული დეტალები
მელნისის ციხის ნაშთები მკაფიოდ აჩვენებს შუა საუკუნეების ქართული სამხედრო ხუროთმოძღვრების ხასიათს. ციხის მშენებლებმა იდეალურად გამოიყენეს ბუნებრივი რელიეფი — ციცაბო კლდეები ნაგებობის ბუნებრივ გაგრძელებას წარმოადგენს. კედლები ნაგებია ადგილობრივი, უხეშად დამუშავებული ბაზალტისა და ანდეზიტის ქვებით, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია მტკიცე კირხსნარით.
დღეისათვის შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები, რომლებიც მიყვება კლდის კონტურს. კომპლექსის უმაღლეს წერტილში აღმართულია მთავარი კოშკის ნანგრევები, საიდანაც გარნიზონი მთელ შემოგარენს აკონტროლებდა. ნანგრევებში ასევე შეიმჩნევა შიდა სამეურნეო სათავსოებისა და წყლის რეზერვუარის კვალი, რაც ციხის ავტონომიურ სიცოცხლისუნარიანობაზე მეტყველებს.
შეფასებები
შეფასებისა და კომენტარის დასატოვებლად შედით სისტემაში. შესვლა
ჯერ არავის დაუტოვებია შეფასება. იყავით პირველი.