მელაანის ღვთისმშობლის ეკლესია

მელაანის ღვთისმშობლის ეკლესია, რომელიც ადგილობრივ მოსახლეობაში „ყოფილ სამებას“ ან ყოველთა წმინდას სახელითაც არის ცნობილი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მელაანში მდებარეობს. გომბორის ქედის კალთებზე ნაგები ეს შუა საუკუნეების ძეგლი კახეთის რეგიონის სოფლებისთვის დამახასიათებელი ტრადიციული არქიტექტურის საინტერესო ნიმუშია. ალაზნის ველის დიდი სამონასტრო კომპლექსებისგან განსხვავებით, ეს ტაძარი ნათლად აჩვენებს იმ ავთენტურ ხუროთმოძღვრებას, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში მყარად უკავშირდებოდა ადგილობრივი თემის ყოველდღიურ ცხოვრებას.

ისტორიული წარსული და სახელწოდება

არქიტექტურული თავისებურებებისა და ისტორიული წყაროების მიხედვით, ტაძარი შუა საუკუნეებით თარიღდება. თავდაპირველად იგი სამების სახელზე ყოფილა კურთხეული, მოგვიანებით კი ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიად იქცა. სახელწოდების ეს ცვლილება კარგად ასახავს კახეთის რეგიონის რთულ ისტორიულ წარსულს, როდესაც ომიანობისა და აღდგენითი სამუშაოების დროს სალოცავებს ხშირად ეცვლებოდათ სტატუსი. ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე დღემდე შეიმჩნევა ძველი გალავნის ფრაგმენტები და საფლავის ქვები, რაც ადასტურებს, რომ ეს ადგილი მელაანის კულტურულ და სულიერ ცენტრს წარმოადგენდა.

არქიტექტურული თავისებურებები

ნაგებობა ტიპური ქართული ერთნავიანი დარბაზული ეკლესიაა. მშენებლობისას გამოყენებულია ადგილობრივი რიყის ქვა და შირიმი, ხოლო კუთხეები და ღიობები გამოყვანილია კარგად გათლილი კვადრებით. აღმოსავლეთით მოწყობილია ნახევარწრიული აფსიდა. ტაძარი არ გამოირჩევა მდიდრული ფასადური დეკორითა და ჩუქურთმებით, თუმცა მისი მასიური კედლები, კონსტრუქციული სიმტკიცე და პროპორციების ჰარმონიულობა ძველი ქართველი ოსტატების მაღალ პროფესიონალიზმზე მეტყველებს.