მთა სახსა: ხოხის ქედის ვულკანური გოლიათი

თუ ოდესმე ტრუსოს ხეობის მისტიკურ, თითქმის მარსიანულ პეიზაჟებში გიმოგზაურიათ, თქვენს ყურადღებას აუცილებლად მიიპყრობდა ჰორიზონტზე აღმართული მძლავრი მწვერვალები. ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული, თუმცა ტურისტებისგან ნაკლებად დალაშქრული, არის მთა სახსა (სახსანი). ზღვის დონიდან 3,742 მეტრზე აღმართული ეს მთა ხოხის ქედის ნაწილია და საქართველოს ვულკანური ისტორიის მნიშვნელოვან ფურცელს წარმოადგენს.

მაშინ, როცა ყაზბეგი (მყინვარწვერი) რეგიონის მთავარი სიმბოლოა, სახსა სულ სხვაგვარ სილამაზეს გვთავაზობს — პირველყოფილს, უხეშს და საოცრად მშვიდს. ეს არის მიძინებული ვულკანური ცენტრი, რაც კარგად ჩანს მთის ქანების წითელ-ყავისფერ ფერებსა და ყელიწადის პლატოს უნიკალურ გეოლოგიურ ფორმებში.

რატომ უნდა ვესტუმროთ სახსას?

მოგზაურთა უმეტესობა სახსას შორიდან აკვირდება ტრუსოს ხეობაში სეირნობისას ან ყელიწადის ტბისკენ მიმავალ გზაზე. თუმცა, მათთვის, ვისაც ლაშქრობა და კარგი სალაშქრო ფეხსაცმელი უყვარს, სახსას კალთებიდან იშლება კავკასიონის ერთ-ერთი საუკეთესო პანორამა. აქედან მოჩანს მდინარე თერგის სათავეები და შუა საუკუნეების ციხე-კოშკების ნანგრევები, რომლებიც ხეობაშია მიმოფანტული.

ამ ადგილის მთავარი ხიბლი არა მხოლოდ სიმაღლე, არამედ ატმოსფეროა. აქ ვერ ნახავთ სუვენირების მაღაზიებს ან ასფალტირებულ გზებს. მხოლოდ თქვენ, ქარი და ალაგ-ალაგ მეცხვარეების ფარები.

ლაშქრობა და სირთულე

არ ენდოთ ბროშურებს, სადაც წერია, რომ ეს „მარტივი“ მარშრუტია. მთის ძირამდე მისვლა მართლაც შესაძლებელია, მაგრამ მწვერვალზე ასვლა ან უღელტეხილების გადალახვა გამოცდილებას და სათანადო აღჭურვილობას მოითხოვს.

ლაშქრობა ძირითადად იწყება სოფელ ქვემო ოქროყანიდან, საიდანაც გზა ყელიწადის ვულკანური პლატოსკენ მიემართება. მოემზადეთ მოძრავი ნაშალებისთვის. ვულკანური ქანები საკმაოდ არამდგრადია, ამიტომ სალაშქრო ჯოხები აუცილებელია. ივნისის ბოლომდე მთაზე ხშირად თოვლია, ამიტომ იდეალური პერიოდი ივლისი და აგვისტოა.

პრაქტიკული რჩევები

ტრუსოს ხეობის დასაწყისამდე მისასვლელად დაგჭირდებათ მაღალი გამავლობის ავტომობილი (4x4). სტეფანწმინდიდან სოფელ ოქროყანამდე გზას დაახლოებით 45 წუთი სჭირდება. მთა სასაზღვრო ზოლთან ახლოს მდებარეობს, ამიტომ აუცილებლად იქონიეთ პასპორტი. შესაძლოა შეგხვდნენ მესაზღვრეები, რომლებიც საბუთებს შეგირჩევენ. ხეობაში ბევრი მინერალური წყალია, მაგრამ უშუალოდ მთაზე ასვლისას წყლის პოვნა რთულდება. თან იქონიეთ მინიმუმ 2-3 ლიტრი.

ადგილობრივი საიდუმლოებები

თუ დრო გაქვთ, ყურადღება მიაქციეთ მიწას. ტერიტორია ცნობილია თავისი ტრავერტინებით — თეთრი და ნარინჯისფერი მინერალური ნადებებით. ასევე, ეძებეთ ობსიდიანი; ვულკანურ ზონაში ხშირად შეხვდებით ვულკანური მინის პატარა ნატეხებს. საუკეთესო კადრებისთვის მთას მზის ჩასვლისას გადაუღეთ — „ოქროს საათში“ ქანები კაშკაშა ალისფერში იფერება.

რეკომენდაციები სიახლოვეს

• ტრუსოს ხეობა: აუცილებლად ნახეთ აბანოს მინერალური წყაროები და ზაქაგორის ციხე.
• ყელიწადის ტბა: თუ 2-3 დღიანი თავგადასავალი გსურთ, ეს ტბა საუკეთესო არჩევანია.
• კეთრისი: მიტოვებული სოფელი ულამაზესი ქვის არქიტექტურით, რომელიც შესანიშნავი ადგილია ლაშქრობისას შესასვენებლად.