ქსოვრისის ციხე-დარბაზი
საქართველოში მოგზაურობისას ხშირად შეხვდებით ისტორიულ ძეგლებს, რომლებიც ბუნებრივად ერწყმის ადგილობრივ ლანდშაფტს. ქსოვრისის ციხე-დარბაზი სწორედ ასეთი ადგილია — მცხეთის მუნიციპალიტეტში, კულტურულ და სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს შორის მდებარე გვიანდელი შუა საუკუნეების საფორტიფიკაციო კომპლექსი. ეს კომპლექსი სრულიად ავთენტურად, ყოველგვარი ხელოვნური ჩარევის გარეშე გადმოსცემს ფეოდალური ხანის საქართველოს მკაცრ რეალობას და მნახველს საშუალებას აძლევს, უშუალოდ შეეხოს წარსულის არქიტექტურულ მემკვიდრეობას.
ციხე-დარბაზის არქიტექტურული კონცეფცია
ტერმინი ციხე-დარბაზი აღნიშნავს კომპლექსურ ნაგებობას, რომელიც ერთდროულად საცხოვრებელ და თავდაცვით ფუნქციას ატარებდა. XVII-XVIII საუკუნეების საქართველოში მუდმივი შიდაფეოდალური დაპირისპირებებისა და გარეშე მტრების თავდასხმების გამო, დიდებულებს არ ჰქონდათ საშუალება, უბრალო, დაუცველი სასახლეები აეგოთ. ქსოვრისის კომპლექსი ამ არქიტექტურული აუცილებლობის ტიპური ნიმუშია, სადაც დიდებულის რეზიდენცია მყარ საფორტიფიკაციო კვანძს წარმოადგენდა.
სამშენებლო მასალები და საინჟინრო გადაწყვეტა
კომპლექსის მშენებლობაში გამოყენებულია ადგილობრივი მასალები — ძირითადად რიყის ქვა და მართკუთხა ქართული აგური. ეს კომბინაცია კონსტრუქციას სიმტკიცესა და სეისმომედეგობას სძენდა. ნანგრევებში დღემდე გარკვევით იკითხება თავდაცვითი გალავნის, მთავარი დარბაზისა და სათვალთვალო კოშკების გეგმარება. განსაკუთრებით საინტერესოა კოშკის კედლებში დატანებული სათოფურები, რომლებიც ვერტიკალურად ქვემოთაა მიმართული. ეს მცველებს საშუალებას აძლევდა, კონტროლზე აეყვანათ გალავნის უშუალო პერიმეტრი და მოეგერიებინათ კედლის ძირამდე მოსული მტერი.
სათავდაცვო სისტემა და რელიგიური კერები
ქსოვრისის ციხე-დარბაზი იზოლირებულად არ არსებობდა; იგი ქსნის ხეობის ერთიანი თავდაცვითი ქსელის მნიშვნელოვან რგოლს წარმოადგენდა, რომელიც საფრთხის შემთხვევაში მეზობელ სიმაგრეებს აძლევდა ნიშანს. საერო თავდაცვის გარდა, ეს ადგილი მნიშვნელოვანი სასულიერო ცენტრიც იყო, რასაც მოწმობს მიმდებარედ არსებული საკულტო ნაგებობების ნაშთები — წმინდა გიორგის ეკლესია და ღვთისმშობლის მიძინებისა და პეტრე-პავლეს ეკლესია, რომლებიც ფეოდალური ხანის ქართული სოფლის მთლიან სურათს ავსებენ.
შეფასებები
შეფასებისა და კომენტარის დასატოვებლად შედით სისტემაში. შესვლა
ჯერ არავის დაუტოვებია შეფასება. იყავით პირველი.