ძველი გალავანი

როდესაც მოგზაურები კახეთის გულში, თელავში ჩადიან, მათი ყურადღება პირველ რიგში ბატონის ციხის დიდებულ კომპლექსს მიემართება. თუმცა, მისგან სულ მცირე მანძილზე მდებარეობს ბევრად უფრო ძველი და ისტორიულად მნიშვნელოვანი ძეგლი — „ძველი გალავანი“.

რესტავრირებული მთავარი ციხესიმაგრისგან განსხვავებით, ძველი გალავანი მნახველს სთავაზობს შუა საუკუნეების კახეთის უფრო ბუნებრივ, დაუმუშავებელ სურათს. თელავის ქუჩებში სეირნობისას, ეს მასიური ქვის ნანგრევები სრულიად მოულოდნელად ჩნდება და ბუნებრივად ერწყმის ქალაქის თანამედროვე ურბანულ სტრუქტურას. აქ ხშირად ნახავთ, თუ როგორ აქვს გადმოფარებული ადგილობრივ მცხოვრებს ვაზი იმ ქვებზე, რომლებიც საუკუნეების წინ დაიდგა. სწორედ ეს ხელუხლებელი ავთენტურობა ხდის ძველ გალავანს ასეთ მიმზიდველს ისტორიის მოყვარულთათვის.

თელავის ისტორიული ფესვები

ძველი გალავნის ისტორია სათავეს იღებს XI საუკუნიდან, კვირიკე III დიდის მმართველობის პერიოდიდან, როდესაც თელავი პირველად გახდა კახეთის სამეფოს დედაქალაქი. მაშინ, როცა ცნობილი ბატონის ციხე ძირითადად XVII-XVIII საუკუნეებით (მეფე არჩილისა და შემდგომ ერეკლე II-ის ეპოქით) თარიღდება, ძველი გალავანი ქალაქის თავდაპირველი, ბევრად უფრო ადრეული თავდაცვითი ნაგებობის ნაშთია, რომელიც ოდესღაც მთლიანად ერტყა გარს შუა საუკუნეების ქალაქს.

ეს კედლები წარმოადგენდა თავდაცვის მთავარ ხაზს იმ დროს, როდესაც ალაზნის ველი ხშირად ხდებოდა რეგიონალური დაპირისპირებისა და დამპყრობლების სამიზნე. საფორტიფიკაციო სისტემა შექმნილი იყო სამეფოს ადმინისტრაციული ცენტრის დასაცავად და სამეფო ხელისუფლების სიმბოლოს წარმოადგენდა კავკასიაში არსებული მუდმივი გეოპოლიტიკური არასტაბილურობის პერიოდში.

არქიტექტურა და საშენი მასალა

კედლის წყობას თუ დააკვირდებით, ნათლად დაინახავთ ტრადიციულ კახურ საშენ ტექნიკას, რომელიც გამოირჩევა მდგრადობითა და ეფექტურობით. ძირითადი ელემენტებია:

• რიყის ქვა: ალაზნის ველიდან ამოტანილი მრგვალი ქვები, რომლებიც სიმტკიცესა და მასას სძენს საძირკველს.
• ბრტყელი აგური: აგურის ჰორიზონტალური რიგები, რომლებიც გამოიყენებოდა რიგების გასასწორებლად და დატვირთვის თანაბრად გადანაწილებისთვის.
• კირის ხსნარი: გამძლე შემკვრელი მასალა, რომელიც კონსტრუქციას მიწისძვრებისა და მტრის არტილერიის წინააღმდეგ საჭირო მოქნილობას ანიჭებდა.

ეს მეთოდი მხოლოდ ვიზუალური არ იყო — ის ნაგებობას მეტ სიმტკიცეს ანიჭებდა. საუკუნეების განმავლობაში თელავის მრავალჯერ დარბევისა და აღდგენის ფონზე, ამ ძველმა კედლებმა დაკარგეს თავიანთი პირვანდელი თავდაცვითი ფუნქცია და დღეს წარსულის მდუმარე მოწმეებად დგანან.

ალაზნის ველის ლანდშაფტი

ძველი გალავანი თითქოს ზღვარია თელავის თანამედროვე ქალაქსა და ალაზნის ველის ნაყოფიერ მიწებს შორის. შემორჩენილი კედლებიდან გადაშლილი ხედი ცხადყოფს ქალაქის სტრატეგიულ მნიშვნელობას. კავკასიონის ქედის სიახლოვე უზრუნველყოფდა როგორც ბუნებრივ თავდაცვას, ისე წყლის მარაგს, რაც თელავს საუკუნეების განმავლობაში ვაჭრობისა და მევენახეობის ცენტრად აქცევდა.