დიდუბის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიდუბის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია თბილისის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ისტორიული და სულიერი სიწმინდეა, რომლის მოკრძალებული არქიტექტურაც მკვეთრად კონტრასტობს მის გარშემო არსებულ თანამედროვე, ხმაურიან ურბანულ გარემოსთან. მიუხედავად იმისა, რომ დღევანდელი ნაგებობა მე-19 საუკუნის მიწურულს მიეკუთვნება, ეს ადგილი საუკუნეების განმავლობაში წარმოადგენდა ქართული ქრისტიანული კულტურის უმთავრეს კერას, სადაც ერთმანეთს ერწყმის სამეფო ისტორია და ადგილობრივი მრევლის ყოველდღიური სულიერი ცხოვრება.

თამარ მეფის ჯვრისწერა დიდუბის ველზე

ამ ადგილის ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული მოვლენა 1189 წელს მოხდა, როდესაც საქართველოს დიდებულმა მონარქმა, თამარ მეფემ, სწორედ დიდუბის ღვთისმშობლის ეკლესიაში დაიწერა ჯვარი თავის მეორე მეუღლეზე, დავით სოსლანზე. მატიანეს თანახმად, ჯვრისწერის შემდეგ დიდუბის ველზე მრავალათასიანი სახალხო ზეიმი გაიმართა. საუკუნეების შემდეგ, 1795 წელს, კრწანისის ბრძოლის დროს, თბილისში შემოჭრილმა აღა-მაჰმად ხანის სპარსულმა ჯარებმა ტაძარი მთლიანად დაარბიეს და გადაწვეს, რის შემდეგაც კომპლექსი ათწლეულების განმავლობაში ნანგრევებად იყო ქცეული.

მე-19 საუკუნის აღდგენა და არქიტექტურა

დღევანდელი ტაძარი აშენდა 1872–1884 წლებში, ძველი ნანგრევების ადგილას, საზოგადოებრივი შემოწირულობებისა და გამოჩენილი ქართველი მოღვაწეების ძალისხმევით. ახალი ნაგებობა წარმოადგენს ჩახაზული ჯვრის ტიპის გუმბათოვან ტაძარს, რომელიც აგურითა და ქვით არის ნაგები. მისი ფასადი ინარჩუნებს ტრადიციული ქართული საეკლესიო არქიტექტურის სადა ფორმებს, თუმცა იგრძნობა გვიანდელი პერიოდის სტილისტური გავლენებიც. ინტერიერში დაცული კანკელი და მხატვრობა განსაკუთრებულ, მოკრძალებულ გარემოს ქმნის დიდუბის ისტორიული მემკვიდრეობის გასაცნობად.