აკურის მამადავითის ეკლესია

აკურის მამადავითის ეკლესია მდებარეობს ცივ-გომბორის ქედის ტყიან კალთებზე, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ აკურის მახლობლად. მე-9 საუკუნის ბოლოს აგებული ეს ისტორიული ძეგლი ადრეული შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვანი ნიმუშია. კახეთის მხარის დიდი და მდიდრულად დეკორირებული ტაძრებისგან განსხვავებით, ეს ნაგებობა წარმოადგენს სამეკლესიიან ბაზილიკას, რომელიც ნაშენებია ადგილობრივი რიყის ქვითა და მუქი აგურით. იგი გამოირჩევა თავშეკავებული, მონუმენტური ფორმებით და ორგანულად ერწყმის გარემომცველ ბუნებრივ ლანდშაფტს.

ისტორიული კონტექსტი და დაარსება

სამონასტრო კომპლექსის დაარსება ისტორიულად უკავშირდება ასურელი მამების მოღვაწეობას, კერძოდ, წმინდა დავით გარეჯელის (მამადავითის) სახელსა და მის კულტს. არქიტექტურული თავისებურებების მიხედვით ტაძარი ძირითადად 890-იანი წლებით თარიღდება, როდესაც კახეთის სამთავრო საკუთარ პოლიტიკურ და კულტურულ იდენტობას აძლიერებდა. ნაგებობის სტრუქტურა ტიპური ქართული არქიტექტურული ფენომენია: ცენტრალური ნავი გვერდითი ეკლესიებისგან გამოყოფილია მყარი კედლებით, რაც ქმნის სამ დამოუკიდებელ სალოცავ სივრცეს ერთიან საგარეო პერიმეტრში.

შიდა მოხატულობა და არქეოლოგიური ნაშთები

ცენტრალურ ნავში შემორჩენილია შუა საუკუნეების მონუმენტური ფრესკწერის მნიშვნელოვანი ფრაგმენტები. კედლებზე იკითხება ისტორიულ პირთა და ქტიტორთა გამოსახულებები, ასევე ძველი ქართული ასომთავრული წარწერები. მთავარი ეკლესიის ირგვლივ შემორჩენილია სათავდაცვო გალავნის, ბერების სენაკებისა და ძველი მარნის ნანგრევები. მიწაში ჩაფლული ქვევრები ადასტურებს, რომ მე-9 საუკუნის სამონასტრო ძმობა აქტიურად მისდევდა მევენახეობისა და მეღვინეობის ტრადიციებს ალაზნის ველის მიმდებარე კალთებზე.