აბულის ტბა

აბულის ტბა წარმოადგენს მაღალმთიან ალპურ წყალსატევს, რომელიც მდებარეობს ჯავახეთის ვულკანურ პლატოზე, ზღვის დონიდან 1 970 მეტრ სიმაღლეზე. ვულკანური პროცესების შედეგად წარმოქმნილი ეს ტბა მკვეთრად განსხვავდება საქართველოს სხვა რეგიონების ტყიანი ხეობებისგან. სამსრისა და თრიალეთის ქედების უტყეო, ქარებს მიფიცხებული მწვერვალებით გარშემორტყმული სივრცე მნახველში უსასრულო იზოლაციის შეგრძნებას იწვევს. მიმდებარე ტერიტორია ხასიათდება ვულკანური ქანების მასიური ნაყარებითა და ვრცელი ალპური საძოვრებით, რომლებსაც ადგილობრივი მწყემსები მხოლოდ ხანმოკლე ზაფხულის განმავლობაში იყენებენ.

გეოლოგიური და ეკოლოგიური მახასიათებლები

აბულის ტბის ფორმირება პირდაპირკავშირშია სამსრის ვულკანური ქედის ტექტონიკურ და ვულკანურ ისტორიასთან. ღრმა ტექტონიკური ტბებისგან განსხვავებით, აბული იკავებს შედარებით არაღრმა ქვაბულს, რომელიც ძირითადად თოვლის ნადნობი, სეზონური ნალექებისა და ცივი მიწისქვეშა წყაროების ხარჯზე ივსება. ვინაიდან მას არ გააჩნია დიდი მიმდინარე მდინარეები, წყლის დონე საგრძნობლად მერყეობს გაზაფხულის დნობის პერიოდიდან მშრალ შემოდგომამდე. ტბის პერიმეტრი მეტწილად დაჭაობებულია, სადაც ხარობს სპეციფიკური ალპური ტორფნარის მცენარეულობა. ეს უნიკალური მიკროეკოსისტემა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გადამფრენი ფრინველებისთვის და მასში ბინადრობენ ენდემური ამფიბიები, რომლებიც ადაპტირებულნი არიან დაბალ ტემპერატურაზე.

რეგიონის მეგალითური მემკვიდრეობა

ამ ტერიტორიის ისტორიული მნიშვნელობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული პატარა აბულის მთასთან, რომელიც ტბის ნაპირებთან აღმართულა. წყლის ზედაპირის ზემოთ, მწვერვალზე, მდებარეობს აბულის მეგალითური ციხე — გვიანი ბრინჯაოს ხანის მასიური ნაგებობა, რომელიც მშრალი, ციკლოპური წყობის მეთოდითაა აშენებული. მუქი ბაზალტის უზარმაზარი ლოდები დუღაბის გარეშეა ერთმანეთზე დაწყობილი, რაც ქმნის თავდაცვით კედლებს, შიდა ოთახებსა და დერეფნებს, რომლებმაც ათასწლეულებს გაუძლეს. არქეოლოგები ამ მაღალმთიან სიმაგრეს აკავშირებენ ადრეულ ტომობრივ გაერთიანებებთან, რომლებიც აკონტროლებდნენ სამხრეთ კავკასიასა და ანატოლიას შორის არსებულ სტრატეგიულ გასასვლელებს.