აბუდელაურის ტბები

აბუდელაურის ტბები წარმოადგენს ჩრდილოეთ საქართველოს მაღალმთიანეთის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ ალპურ ლანდშაფტს. კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთებზე, მძლავრი ჭაუხის მასივის ძირში მდებარე ეს ბუნებრივი კომპლექსი სამი სხვადასხვა მყინვარული წარმოშობის წყალსატევისგან — მწვანე, ლურჯი და თეთრი ტბისგან შედგება და ზღვის დონიდან 2600-2800 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ტბებზე ვიზიტორთა უმრავლესობა ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯუთადან გადადის, გეოგრაფიულად და ისტორიულად ეს ტერიტორია ხევსურეთის მხარეს ეკუთვნის. ტბების უნიკალური შეფერილობა განპირობებულია მათი განსხვავებული მინერალური შემადგენლობით, სიღრმითა და მყინვარებთან სიახლოვით.

გეოლოგიური წარმოშობა და სამი ფერი

აბუდელაურის ტბების ფორმირება პირდაპირ კავშირშია ჭაუხის მყინვარის დნობისა და უკანდახევის პროცესებთან. თითოეული ტბის ინდივიდუალური მახასიათებლები ალპური ზონის გეოგრაფიულ თავისებურებებზე მიუთითებს:

• მწვანე ტბა ყველაზე დაბალ სიმაღლეზე მდებარეობს. იგი ძირითადად თოვლის დნობისა და ნალექების შედეგად ივსება. წყლის მწვანე შეფერილობას ირგვლივ არსებული ალპური მდელოების ანარეკლი და ტბის სიმცირე განაპირობებს.
• ლურჯი ტბა შედარებით მაღალზეა განლაგებული. იგი გამოირჩევა საოცარი გამჭვირვალობითა და მუქი ლურჯი ფერით, რასაც წყალში არსებული განსაკუთრებული მინერალები და მიწისქვეშა დინებები განაპირობებს, რომლებიც ხელს უშლიან ლექის ზედაპირზე ამოსვლას.
• თეთრი ტბა ჭაუხის მწვერვალების ძირში, მყინვარის მორენასთან ყველაზე ახლოს მდებარეობს. იგი უშუალოდ მყინვარული ნატანით იკვებება, რის გამოც წყალში დიდი რაოდენობითაა შეტივტივებული კლდის წვრილი ნაწილაკები. სწორედ ეს აძლევს ტბას რძისფერს, რომელიც ზაფხულის თბილ თვეებშიც კი არ იწმინდება.

კულტურული მნიშვნელობა და ხალხური თქმულებები

გეოგრაფიული მნიშვნელობის გარდა, აბუდელაურის ტბებს განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ხევსურულ ფოლკლორსა და მითოლოგიაში. მთიელთა გადმოცემებით, ჭაუხის მიმდებარე ხეობები ძველ კავკასიურ ღვთაებებთან და მეომარ სულებთან იყო დაკავშირებული. ხევსურულ ნარატივებში ეს ხელშეუხებელი ალპური წყლები წმინდა სტიქიად მიიჩნეოდა, რომლის სიახლოვესაც ადამიანებს საუკუნეების განმავლობაში დასახლება ეკრძალებოდათ.