უჯარმის ციხე - კახეთის უძველესი სამეფო რეზიდენცია

იორის ხეობის თავზე, ციცაბო კლდეზე შეფენილი უჯარმის ციხე საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი მოწმეა. თბილისიდან სულ რაღაც 45 კილომეტრში, გომბორის უღელტეხილისკენ მიმავალ გზაზე მდებარე ეს ადგილი კახეთში მიმავალთათვის ისტორიული კარიბჭეა. სხვა გადაკეთებული ციხეებისგან განსხვავებით, უჯარმა ინარჩუნებს ავთენტურ და ოდნავ მისტიკურ იერსახეს. მისი ნანგრევები, რომლებიც ქარისგან ნაცემი და საუკუნეებისგან გაცვეთილია, მეფე ვახტანგ გორგასლის ეპოქის დიდებულებასა და სამეფო ტრაგედიებს მოგვითხრობს.

ისტორიული მნიშვნელობა და ვახტანგ გორგასლის მემკვიდრეობა

მიუხედავად იმისა, რომ უჯარმის ისტორია III საუკუნიდან იწყება, მისი ნამდვილი გაბრწყინება V საუკუნეს, მეფე ვახტანგ გორგასლის სახელს უკავშირდება. სწორედ მან, თბილისის დამაარსებელმა, შეაფასა უჯარმის სტრატეგიული პოტენციალი და ის სამეფო რეზიდენციად და ქვეყნის მეორე დედაქალაქად აქცია. ისტორიული ქრონიკები ადასტურებს, რომ მეფე უჯარმაში ხშირად ატარებდა დროს და სწორედ ამ კედლებში დალია სული სპარსელებთან ბრძოლაში მიღებული ჭრილობების გამო. ქალაქი პოლიტიკური და სავაჭრო ცენტრი იყო, ვიდრე მონღოლთა შემოსევებმა მისი დაქვეითება არ გამოიწვია.

არქიტექტურული მონაცემები

კომპლექსი ორ ნაწილად იყოფა: ზედაციხე (ციტადელი) და ქვედა ქალაქი. ციტადელი ბორცვის პლატოზეა განლაგებული, სადაც ოდესღაც სამეფო სასახლე და უმაღლესი სასულიერო პირების რეზიდენციები იყო. ციხის კედლები ნაგებია მასიური, უხეშად დამუშავებული ქვით, რომელმაც საუკუნეებს გაუძლო. დღესაც კარგად იკითხება სამეფო პალატების, მარნებისა და წყალსაცავების საძირკვლები, რაც ადასტურებს, რომ ციხე ხანგრძლივი ალყისთვის იყო მომზადებული. ციტადელის ცენტრში დგას წმინდა რაჟდენის ორსართულიანი ეკლესია, რომლის არქიტექტურაც სხვადასხვა ეპოქის ნაზავს წარმოადგენს.

სულიერი მნიშვნელობა და სამი ჯვრის ისტორია

უჯარმა მხოლოდ სამხედრო სიმაგრე არ არის, ის ქრისტიანული სულიერების ადგილიცაა. გადმოცემის თანახმად, IV საუკუნეში წმინდა ნინომ საქართველოში სამი ხის ჯვარი აღმართა - მცხეთაში, თხოთსა და უჯარმაში. ეს ფაქტი ციხეს სულიერ დატვირთვას ანიჭებს. დღეს ეკლესიის მიმდებარედ აღმართული თანამედროვე ჯვარი სწორედ ამ მოვლენის სიმბოლოა და იქიდან იშლება იორის ხეობის თვალწარმტაცი, პანორამული ხედები.

პრაქტიკული რჩევები ვიზიტორებისთვის

უჯარმის მოსანახულებლად საუკეთესო დრო გაზაფხული და შემოდგომაა. ასასვლელი გზა ცოტა ციცაბოა, ამიტომ სასურველია გეცვათ მოსახერხებელი, მოცურების საწინააღმდეგო ფეხსაცმელი. უჯარმის დათვალიერებას დაახლოებით 1 საათი სჭირდება. თუ ფოტოგრაფია გიყვართ, ცოტა მეტი დრო გაითვალისწინეთ. გაითვალისწინეთ, რომ გომბორის უღელტეხილის გზა ძალიან დაკლაკნილია, ამიტომ მძღოლს ყურადღება მართებს.

რა ვნახოთ მიმდებარედ

მოგზაურობის გასამდიდრებლად, შეგიძლიათ გზად მოინახულოთ ძველი და ახალი შუამთის მონასტრები, რომლებიც თელავის გზაზე მდებარეობს. მათთვის კი, ვისაც არქიტექტურული სიძველეები აინტერესებს, ნინოწმინდის ტაძრის ნანგრევები საგარეჯოსთან, უჯარმიდან სულ რაღაც 20 წუთის სავალზე, ნამდვილი აღმოჩენა იქნება.