თოხლიაური

თოხლიაური — ჩერქეზიშვილთა ისტორიული სამკვიდრო გომბორის ძირას

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე შეფენილი სოფელი თოხლიაური, კახეთის ერთ-ერთი საინტერესო და ისტორიით გაჟღენთილი დასახლებაა. თბილისი-გურჯაანის გზატკეცილზე მდებარე ეს სოფელი ზღვის დონიდან 700 მეტრზეა გაშენებული და მნახველს ბარის სითბოსა და მთისწინეთის ჰაერის იდეალურ შერწყმას სთავაზობს. თოხლიაური არ არის მხოლოდ თვალწარმტაცი ბუნების მქონე ადგილი; იგი საქართველოს წარსულის, კერძოდ კი, თავადაზნაურული ცხოვრების მნიშვნელოვან ფურცლებს ინახავს.

ისტორიული მეხსიერება და ჩერქეზიშვილთა მემკვიდრეობა

საუკუნეების განმავლობაში თოხლიაური თავად ჩერქეზიშვილების საგვარეულო მამულს წარმოადგენდა. სწორედ აქ იდგა მათი სასახლე, რომლის გარშემოც სოფლის პოლიტიკური თუ კულტურული ცხოვრება ვითარდებოდა. აქვეა შემორჩენილი მათი საგვარეულო სასაფლაოც, რომელიც წარსულის დიდებულებაზე უხმოდ მეტყველებს.

თოხლიაურის სახელს უკავშირდება არაერთი საინტერესო ისტორიული ფიგურა. სწორედ ამ სოფელში, 1846 წელს დაიბადა ცნობილი ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, ანარქისტი და პეტრე კროპოტკინის თანამოაზრე — ვარლამ ჩერქეზიშვილი, რომლის იდეებმაც თავის დროზე ევროპულ პოლიტიკურ აზროვნებაზეც კი მოახდინა გავლენა.

ყოფა-ცხოვრება და ადგილობრივი ხასიათი

თუკი კახეთის ბევრი სოფელი უმთავრესად მევენახეობითაა ცნობილი, თოხლიაურს თავისი განსხვავებული სპეციფიკა ჰქონდა. ისტორიულად, აქაურები უპირატესობას მესაქონლეობას ანიჭებდნენ, განსაკუთრებით კი მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის მოშენებას. დღესდღეობით სოფელი სრულად იზიარებს კახური სტუმართმოყვარეობის ტრადიციებს. ცენტრალურ გზაზე გავლისას ხშირად შენიშნავთ ადგილობრივი ნობათით სავსე დახლებს, რაც მგზავრებისთვის ერთგვარი მოსასვენებელი და კახური გემოების აღმოსაჩენი წერტილია.

მთავარი ღირსშესანიშნაობები

მიუხედავად მცირე მასშტაბისა, თოხლიაური მდიდარია საკულტო და ისტორიული ძეგლებით, რომლებიც სოფლის სულიერ ცხოვრებაზე მოწმობენ:

• ჩერქეზიშვილთა სასახლის ნაშთები და საგვარეულო სასაფლაო — ადგილი, სადაც ნათლად იგრძნობა XIX საუკუნის ქართული არისტოკრატიის სულისკვეთება.
• მთავარმოწამის ეკლესია — სოფლის ერთ-ერთი გამორჩეული სალოცავი, რომელიც ადგილობრივებისთვის დღემდე მნიშვნელოვან სულიერ ცენტრს წარმოადგენს.
• თოხლიაურის მცირე ეკლესიები — სოფლის ტერიტორიაზე გაფანტულია რამდენიმე მცირე ზომის ისტორიული ეკლესია-სალოცავი. მათი სადა არქიტექტურა და ბუნებასთან შერწყმული მდებარეობა იდეალურია მათთვის, ვისაც სიძველეების აღმოჩენა და ფეხით ხეტიალი უყვარს.

თოხლიაური იდეალური გაჩერებაა მათთვის, ვინც კახეთისკენ მიმავალ გზაზე ეძებს ისტორიულ სიღრმეს, სიმშვიდესა და საქართველოს წარსულის ნაკლებად ცნობილ, მაგრამ უაღრესად საინტერესო დეტალებს.