გოროვანი

გეოგრაფიული მდებარეობა

მცხეთის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი გამორჩეული დასახლება, სოფელი გოროვანი, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ზღვის დონიდან 650 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს. სოფელი გაშენებულია მდინარე არაგვის მარჯვენა მხარეს, ისტორიულ სამუხრანოში. მისი მდებარეობა მცხეთასთან სიახლოვის გამო ისტორიულად სტრატეგიული იყო, დღეს კი იგი სიმშვიდითა და ბუნებრივი სილამაზით იზიდავს მნახველს.

ისტორიული წარსული

გოროვანის ისტორია საუკუნეების სიღრმეში იღებს სათავეს და წერილობით წყაროებში პირველად XII საუკუნიდან ჩნდება. სოფლის ბედი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ქართულ ეკლესიასთან და სამეფო კართან.

• ისტორიული დოკუმენტების მიხედვით, სოფელი წმინდა ევაგრე ციხედიდელმა შეიძინა, მოგვიანებით კი, 1170 წელს, მეფე გიორგი III-მ მისი შეწირულობა შიომღვიმის მონასტრისადმი ოფიციალურად განაახლა.
• XIV საუკუნის ბოლოს, კერძოდ 1392 წელს, გოროვანი მცხეთის საკათოლიკოსო მამულების ნუსხაში გვხვდება, რაც მის მაღალ სტატუსზე მიუთითებს.
• დროთა განმავლობაში სოფელი სხვადასხვა მფლობელის ხელში გადადიოდა — XVIII საუკუნის შუა ხანებში კათოლიკოსმა დომენტიმ იგი გედევანიძეთა საგვარეულოს უბოძა.
• ვახუშტი ბატონიშვილი თავის ნაშრომებში გოროვანს სამუხრანოს განუყოფელ ნაწილად მოიხსენიებს.

კულტურული მემკვიდრეობა და არქიტექტურა

სოფლის სულიერ ცენტრს წარმოადგენს 1830 წელს აგებული ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. ეს დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, რომელიც აგურითა და ნატეხი ქვით არის ნაშენი, რაც დამახასიათებელია იმ პერიოდის ქართული საეკლესიო არქიტექტურისთვის.

• ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში მოგვიანებით სამრეკლო დააშენეს, რამაც ტაძარს დასრულებული სახე შესძინა.
• ტაძრის შიდა სივრცეში XX საუკუნის მოხატულობაა შემორჩენილი, რომელიც, მიუხედავად გვიანდელი პერიოდისა, ადგილობრივ კულტურულ კონტექსტს კარგად გადმოსცემს.