ზემო ყარაბულახის ეკლესია

ზემო ყარაბულახის ეკლესია შუა საუკუნეების მართლმადიდებლური ნაგებობაა, რომელიც დმანისის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანეთში მდებარეობს. ადგილობრივი, უხეშად დამუშავებული ქვით ნაგები ეს ძეგლი საქართველოს შუა საუკუნეების საეკლესიო არქიტექტურის ტიპურ და მნიშვნელოვან ნიმუშს წარმოადგენს. მისი მკაცრი დიზაინი ორგანულად ერწყმის გარშემო არსებულ ვულკანურ პლატოებს და კარგად ასახავს ამ სასაზღვრო რეგიონში არსებული სალოცავების პრაგმატულ ხასიათს.

არქიტექტურული ფორმა და გეოგრაფიული კონტექსტი

ნაგებობა მიეკუთვნება დარბაზული ეკლესიების ტიპს, რაც დომინანტური სტილი იყო შუა საუკუნეების საქართველოს მთიან თემებში.

• სამშენებლო მასალა: ძირითადად გამოყენებულია არარეგულარული ბაზალტი და ადგილობრივი რიყის ქვა, რომელიც კირის ხსნარითაა შეკრული.
• დიზაინის დეტალები: ინტერიერი მოიცავს მარტივ ნახევარწრიულ აფსიდს და ვიწრო სარკმლებს, რომლებიც მინიმუმამდე ამცირებდა სტრუქტურულ სისუსტეს და ერთგვარ თავდაცვით ფუნქციასაც ასრულებდა.
• გეოგრაფიული გარემო: ქვემო ქართლის რეგიონისთვის დამახასიათებელ პლატოზე მდებარე ეკლესიის ირგვლივ ალპური მდელოები და გორაკ-ბორცვებია გადაჭიმული.

ფასადზე ორნამენტების ნაკლებობა მიუთითებს იმაზე, რომ ეკლესია უფრო მეტად ფუნქციურ სულიერ ცენტრს წარმოადგენდა ადგილობრივი მიწათმოქმედი მოსახლეობისთვის.