უფლისციხის ნაქალაქარი

უმეტესობა უფლისციხეს თბილისიდან ერთდღიანი ტურის ფარგლებში სტუმრობს და ხშირად მას გორის მონახულებასაც უთავსებს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს შიდა ქართლის სანახავად პოპულარული მარშრუტია, ეს უძველესი კლდეში ნაკვეთი ქალაქი ნამდვილად იმსახურებს იმაზე მეტ დროს, ვიდრე ერთი ნაჩქარევი საათია. უფლისციხეში სეირნობისას თქვენ ფაქტობრივად სამი ათასწლეულის ისტორიაზე დააბიჯებთ, სადაც თითოეული გამოქვაბული, ორმო და კიბე წარმართულ რიტუალებზე, სავაჭრო გზებსა და სასტიკ შემოსევებზე გვიყვება.

ისტორია ქვის მიღმა

უფლისციხე „უფლის ციხეს“ ნიშნავს და მისი ისტორია ადრეულ რკინის ხანაში (დაახლ. ძვ.წ. 1000 წ.) იწყება. ვარძიისგან განსხვავებით, უფლისციხე თავდაპირველად პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი იყო. მე-4 საუკუნეში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადებამდე, ეს ქალაქი მზის ღვთაების კულტის მთავარი კერა გახლდათ. თავისი განვითარების პიკში აქ 20,000-მდე ადამიანი ცხოვრობდა. დღესაც ნათლად შეიმჩნევა მსხვერპლშეწირვის ორმოები, ელინისტური სტილის ამფითეატრი და ქვიშაქვაში ამოკვეთილი უძველესი მარნები. მე-10 საუკუნის უფლისწულის ეკლესია, რომელიც ყოფილი წარმართული ტაძრის ნანგრევებზე დგას, ქართული ისტორიის რელიგიური ტრანსფორმაციის ნათელი მაგალითია.

რას უნდა ველოდოთ

დღესდღეობით შემორჩენილია ქალაქის დაახლოებით ნახევარი — დანარჩენი ნაწილი 1920 წლის მიწისძვრამ იმსხვერპლა. ტერიტორიის დათვალიერებისას გაივლით დახრილ ქვის ქუჩებს, ნახავთ კლდეში ამოკვეთილ სვეტებს, რომლებიც ხის კონსტრუქციებს ბაძავს და ჭერის დეკორაციებს, რომლებიც ქართულ „დარბაზულ“ სახლებს მოგაგონებთ. განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს საიდუმლო გვირაბი: კლდეში ღრმად გაჭრილი ციცაბო გასასვლელი, რომელიც მტკვრის სანაპიროზე ჩადის. ისტორიულად მას წყლის მოსამარაგებლად და ალყის დროს გასაქცევად იყენებდნენ, დღეს კი ეს კომპლექსიდან გამოსვლის ყველაზე შთამბეჭდავი გზაა.

პრაქტიკული რჩევები

უფლისციხე თბილისიდან 85 კილომეტრშია. მიდგომა მარტივია: მიკროავტობუსით დიდუბიდან გორამდე, შემდეგ კი ტაქსით უშუალოდ კომპლექსამდე. ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი ამინდია: უფლისციხეში ჩრდილი პრაქტიკულად არ არის. ზაფხულში ქვიშაქვა მზის სხივებს შთანთქავს და გიგანტური ღუმელივით ცხელდება. გირჩევთ ეწვიოთ დილით ადრე (10:00) ან გვიან შუადღით, როცა „ოქროს საათის“ შუქი მტკვარსა და კლდეებს აცისკროვნებს. არ ჩაიცვათ გლუვძირიანი ფეხსაცმელი — გაპრიალებული ქვა მშრალ ამინდშიც კი სრიალაა.

რეკომენდაციები მიმდებარედ

ვიზიტის შემდეგ აუცილებლად ეწვიეთ მახლობლად მდებარე შატო უფლისციხეს ღვინის დასაგემოვნებლად. თუ ტრანსპორტი გაქვთ, ატენის ხეობაში აუცილებლად ნახეთ ატენის სიონი — მე-7 საუკუნის არქიტექტურული შედევრი, რომელსაც ბევრი ტურისტი არასამართლიანად გვერდს უვლის.