ცუღრუღაშენის ეკლესია

ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ცუღრუღაშენის მახლობლად მდებარე ეს ეკლესია შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნიმუშია. ტაძარი აგებულია 1213–1222 წლებში, მეფე გიორგი IV ლაშას მმართველობის პერიოდში. ნაგებობა გამოირჩევა თავისი აზიდული, ჰარმონიული სილუეტითა და მაღალი გუმბათით, რაც მას ვიზუალურად ბევრად უფრო დიდს აჩენს, ვიდრე ეს მისი რეალური ზომებია.

ქვისა და ორნამენტის ხელოვნება

ეკლესიის ფასადები მორთულია ქვაზე ნაკვეთი უნიკალური დეტალებით. აღმოსავლეთისა და სამხრეთის კედლებზე გამოსახული გეომეტრიული ფიგურები, ცხოველთა რელიეფები და ადამიანთა პორტრეტები იმ დროის ქვითხუროთა მაღალ ოსტატობაზე მეტყველებს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელზე გადასვლა გადაწყვეტილია დახვეწილი ტრომპების სისტემით, რაც იმდროინდელი საინჟინრო აზროვნების მაღალ დონეს უსვამს ხაზს. სარკმლების ირგვლივ არსებული დეტალური ჩუქურთმები მზის შუქზე განსაკუთრებით შთამბეჭდავად გამოიყურება.

ისტორიული მნიშვნელობა

ცუღრუღაშენის ტაძარი წარმოადგენს გარდამავალ რგოლს ადრინდელ ბაზილიკურ და გვიანდელ გუმბათოვან სტილებს შორის. ის კარგად ასახავს იმ შემოქმედებით აღმავლობას, რომელიც საქართველოს სამეფომ XIII საუკუნის დასაწყისში განიცადა. ეს ადგილი საშუალებას გვაძლევს, დავაკვირდეთ ქართული არქიტექტურის ევოლუციას – თუ შევადარებთ მას უფრო ძველ ბოლნისის სიონს, ნათლად დავინახავთ განსხვავებას საუკუნეებს შორის არსებულ მხატვრულ ხედვებში.