კვირიკეწმინდის ეკლესია

კვირიკეწმინდის ეკლესია, რომელიც წმინდა მოწამეების კვირიკესა და ივლიტას სახელზეა აგებული, შუა საუკუნეების საქართველოს „ოქროს ხანის“ ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძეგლია. იგი მდებარეობს ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მიუხედავად იმისა, რომ ტურისტების უმეტესობა პირველ რიგში ნიკორწმინდას სტუმრობს, ეს ტაძარი არქიტექტურული და მხატვრული ღირებულებით არაფრით ჩამოუვარდება დიდ საკათედრო ტაძრებს. ეკლესია აგებულია 1010-1014 წლებში, ერთიანი საქართველოს პირველი მეფის, ბაგრატ III-ის მმართველობის პერიოდში.

ტაძარი მაღალ ბორცვზე, ხშირ ფოთლოვან ტყეშია ჩაფლული და ზემოდან გადმოჰყურებს შაორის წყალსაცავს. ეს ადგილი XI საუკუნეში შემთხვევით არ შეურჩევიათ — სიმაღლე ერთდროულად თავდაცვით ფუნქციასაც ასრულებდა და სიმბოლურადაც ცასთან უფრო ახლოს იყო. ტაძართან მიახლოებისას ირგვლივ მხოლოდ ფოთლების შრიალი ისმის, რაც აქაურობას განსაკუთრებულ, მისტიკურ ელფერს სძენს. ბევრი მოგზაური აღნიშნავს, რომ აქ უფრო მეტად იგრძნობა ძველი რაჭის სული, ვიდრე ხალხმრავალ ტურისტულ ლოკაციებზე.

არქიტექტურა და ფასადის დეკორი

არქიტექტურული თვალსაზრისით, კვირიკეწმინდა დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. მიუხედავად იმისა, რომ ის არ არის გუმბათოვანი, მისი დამუშავების ხარისხი უმაღლეს დონეზეა. ტაძარი ნაგებია მოყვითალო-ნაცრისფერი თლილი ქვით. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოთ აღმოსავლეთის ფასადს — აქ არსებული ჩუქურთმები თავისი სინაზითა და სირთულით ნიკორწმინდის ორნამენტებს მოგვაგონებს.

სარკმლის საპირეები და კარნიზები შემკულია მცენარეული და გეომეტრიული მოტივებით. ვაზის ლერწები, სტილიზებული ფოთლები და ჯვრები ისეთი სიზუსტით არის გამოკვეთილი, რომ ქვას ნაქარგის შთაბეჭდილებას აძლევს. ეს ორნამენტები მხოლოდ დეკორაცია არ იყო — ისინი შუა საუკუნეების ადამიანისთვის სამოთხის ბაღსა და მარადიულ სიცოცხლეს განასახიერებდა. პროპორციების ჰარმონიულობა მიანიშნებს, რომ ტაძარზე თავისი დროის საუკეთესო ოსტატები მუშაობდნენ, შესაძლოა სწორედ ის სამეფო სახელოსნო, რომელმაც ნიკორწმინდა ააგო.

ინტერიერი და მხატვრობა

შიგნით შესვლისას კონტრასტი მკვეთრია: მზით განათებული ფასადებიდან გრილ და ბნელ დარბაზში ხვდებით. ეკლესია თავის დროზე მთლიანად იყო მოხატული, თუმცა დღეს მხოლოდ XI-XII საუკუნეების ფრესკების ფრაგმენტებია შემორჩენილი. კედლებზე გამოსახულია წმინდა კვირიკესა და ივლიტას ცხოვრების სცენები, ასევე საუფლო ხატები. მიუხედავად იმისა, რომ ნესტმა და დროსმა თავისი კვალი დაატყო, ოქრასფერი, ლურჯი და წითელი საღებავები მაინც ინარჩუნებს სიკაშკაშეს. ფიგურების წაგრძელებული ფორმები და მეტყველი სახეები ბაგრატიონთა ეპოქის მაღალი დონის საეკლესიო ხელოვნებაზე მეტყველებს.

ტაძრის აკუსტიკა გამორჩეულია — ქვის კედლებში ჩურჩულიც კი მკაფიოდ ისმის. გაითვალისწინეთ, რომ ეკლესია მუდმივად ღია არ არის, რადგან აქ მოქმედი მონასტერი არ მდებარეობს. თუმცა, „კვირიკობის“ დღესასწაულზე აქ მთელი რაჭიდან იკრიბება ხალხი და ტაძარი საზეიმო გალობით ივსება.

პრაქტიკული რჩევები ვიზიტორებისთვის

კვირიკეწმინდამდე მისვლა მცირე თავგადასავალია. გზის დიდი ნაწილი მოწესრიგებულია, თუმცა ბოლო მონაკვეთი, რომელიც ბორცვზე ადის, წვიმიან ამინდში შეიძლება რთულად გასავალი იყოს, ამიტომ მაღალი გამავლობის მანქანა სასურველია. ამბროლაურიდან მგზავრობას დაახლოებით 15-20 წუთი სჭირდება. თუ ფეხით სიარული გიყვართ, სოფლიდან ტაძრამდე ასვლა სასიამოვნო ლაშქრობაა, საიდანაც შაორის წყალსაცავის ულამაზესი ხედები იშლება.

საუკეთესო დრო მოსანახულებლად გვიანი გაზაფხული ან ოქტომბრის შუა რიცხვებია, როცა რაჭის ტყეები ფერადდება. ტაძრის დასათვალიერებლად 1 საათი სრულიად საკმარისია, თუმცა თუ ფოტოგრაფია გიტაცებთ, ფასადებზე სინათლისა და ჩრდილის თამაში უფრო დიდხანს შეგაყოვნებთ. ტაძართან ახლოს მაღაზიები არ არის, ამიტომ წყალი და საკვები თან იქონიეთ.

რეკომენდაციები მიმდებარე ადგილებისთვის

• შაორის წყალსაცავი: სულ რამდენიმე კილომეტრშია. იდეალური ადგილია პიკნიკისთვის ან ნაპირზე სასეირნოდ. დილით წყალში არეკლილი მთები საოცარ სანახაობას ქმნის.
• ნიკორწმინდის ტაძარი: 10 წუთის სავალზეა. იუნესკოს მემკვიდრეობის ეს ძეგლი ქართული ჩუქურთმის მწვერვალად ითვლება.
• ჭელიშის მონასტერი: ხეობაში დამალული ნახევრად დანგრეული სამონასტრო კომპლექსი, რომელიც სიმშვიდითა და სიძველით გამოირჩევა.
• მრავალძალის ეკლესია: მთის ქედზე მდებარე XI საუკუნის კიდევ ერთი საგანძური, საიდანაც კავკასიონის პანორამული ხედები იშლება.