კალას წმინდა კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია

ზემო სვანეთში, ენგურის ხეობის თავზე, კალას თემის მაღალ ბორცვზე აღმართული წმინდა კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია — ადგილობრივებისთვის ცნობილი როგორც ლაგურკა — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ძეგლია. XI საუკუნის ეს სალოცავი თითქმის ათასი წელია სვანეთის სულიერ ცენტრს წარმოადგენს. მკაცრი მთიანი რელიეფისა და კავკასიონის მწვერვალების ფონზე, ეკლესია გამოირჩევა როგორც სიმშვიდისა და სიძველის სიმბოლო. მისი უბრალო, მოკრძალებული ფასადის მიღმა იმალება კედლის მხატვრობის უნიკალური ნიმუშები, რომლებიც განსაკუთრებულ როლს თამაშობს რეგიონის რელიგიური ხელოვნების ისტორიაში.

სვანური არქიტექტურა და თევდორეს ფრესკები

ტაძარი აგებულია ადგილობრივი, უხეშად დამუშავებული ქვით, რაც სრულად პასუხობს მთის მკაცრ კლიმატურ პირობებსა და სვანეთის ტრადიციულ სამშენებლო სტილს. ექსტერიერის მინიმალიზმი მკვეთრ კონტრასტს ქმნის შიდა სივრცესთან, რომელიც სრულად არის დაფარული მხატვარ თევდორეს მიერ 1112 წელს შესრულებული ფრესკებით. უმაღლესი ოსტატობით შესრულებული ეს ნამუშევრები ასახავს წმინდა კვირიკესა და ივლიტას ცხოვრების ეპიზოდებს, ასევე მაცხოვრისა და მთავარანგელოზების ფიგურებს. თევდორეს მიერ გამოყენებული ბუნებრივი პიგმენტები — წითელი, ლურჯი და მიწისფერი ტონები — საუკუნეების შემდეგაც ინარჩუნებს თავის სიღრმესა და ენერგიას. ლაგურკა დღემდე ცოცხალი სალოცავია; ყოველწლიურად აქ იმართება სვანეთის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სახალხო-რელიგიური დღესასწაული — კვირიკობა, რომელიც აერთიანებს ადგილობრივ მოსახლეობას უძველესი ტრადიციების ირგვლივ.