შტურო: ლეჩხუმის გადმოსახედი და მივიწყებული ისტორია

როდესაც დასავლეთ საქართველოში მოგზაურობას ვგეგმავთ, ხშირად ვკონცენტრირდებით სვანეთზე ან რაჭაზე. თუმცა, თუ ცაგერის სიახლოვეს გზიდან გადაუხვევთ და ლეჩხუმის მთებისკენ აუყვებით, აღმოაჩენთ ადგილს, რომელიც თითქოს დროში გაჩერდა. შტურო არ არის მხოლოდ ტურისტული ლოკაცია; ეს არის გადმოსახედი, რომელიც კავკასიონის მასშტაბს სრულიად განსხვავებულად გაგრძნობინებთ. სოფელ ლაილაშის ზემოთ მდებარე ეს ადგილი, სადაც შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევებია შემორჩენილი, სრული სიმშვიდით გამოირჩევა.

აქ დგომისას რიონის ხეობიდან ამოვარდნილი ქარი და ლეგენდარული ხვამლის მთა ისე ახლოს მოგეჩვენებათ, რომ თითქოს შეხებაც კი შეგიძლიათ. შტურო მხოლოდ არქიტექტურა არ არის; ეს არის შეგრძნება, რომ სამყაროს კიდეზე დგახართ. ისტორიულად, ეს ტერიტორია ლაილაშის თემის ნაწილი იყო — ადგილი, სადაც საუკუნეების განმავლობაში ერთად ცხოვრობდნენ ქართველები, ებრაელები და სომხები. წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია კი ადგილობრივი მთიელი მოსახლეობისთვის მთავარ სულიერ საყრდენს წარმოადგენდა.

ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა

შტუროს მიმდებარე ტერიტორია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ლაილაშის რეგიონის ინტელექტუალურ ისტორიასთან. სწორედ აქ ინახებოდა მეათე საუკუნის ებრაული ხელნაწერი, ე.წ. „ლაილაშის ბიბლია“. მიუხედავად იმისა, რომ ეკლესიამ სეისმური აქტივობისა და დროის გამო მნიშვნელოვანი ზიანი მიიღო, შემორჩენილი ქვის ფუნდამენტები ლეჩხუმელი ოსტატების დახვეწილ ტექნიკაზე მიანიშნებს. როდესაც ნანგრევებს ათვალიერებთ, ყურადღება მიაქციეთ კირქვის ბლოკების დამუშავების სიზუსტეს — ეს ნამდვილი არქიტექტურული ხელოვნებაა.

გზა და რას უნდა ელოდოთ

შტურომდე მისვლა თავგადასავლის ნაწილია. ქუთაისიდან დაახლოებით 2-2.5 საათიანი მგზავრობაა საჭირო (დაახლოებით 80 კმ). გზა გადის რიონის ხეობასა და ტვიშის ვენახებში. ლაილაშისკენ გადასახვევის შემდეგ გზა ვიწროვდება და იწყება აღმართი, ამიტომ სიფრთხილეა საჭირო. ადგილზე მისულებს პატარა ფეხით სავალი ბილიკი დაგხვდებათ. თან იქონიეთ კომფორტული ფეხსაცმელი, რადგან ნესტიან ამინდში ბალახი შეიძლება მოლიპულ იყოს. აქ არ არის კაფეები ან სუვენირების მაღაზიები, რაც მის ავთენტურობას ინარჩუნებს.

პრაქტიკული რჩევები მოგზაურთათვის

საუკეთესო დრო სტუმრობისთვის: მაისის ბოლო ან ივნისის დასაწყისი საუკეთესოა, როდესაც მთები ათასფერად ყვავილობს. ოქტომბერიც არაჩვეულებრივია, როცა ვენახები და ტყეები ოქროსფერ ფერებს იღებს.

რა წავიღოთ: წყალი და მცირე საგზალი. გზად აუცილებლად გაჩერდით ლაილაშის „ოქრონიშის“ წყაროსთან. ეს არის კირქვაში ნაკვეთი აუზი ყინულივით ცივი წყლით. ზაფხულშიც კი თან იქონიეთ მსუბუქი მოსაცმელი, რადგან სიმაღლეზე ქარი ხშირად ცივია.

ფოტოგრაფის საიდუმლო: თუ გსურთ ხვამლის მთისა და შტუროს ნანგრევების იდეალური კადრი, მზის ჩასვლამდე 90 წუთით ადრე მიდით. ამ დროს კირქვის მასივი განსაკუთრებულად ანათებს.

რა ვნახოთ მიმდებარედ?

• ლაილაშის ოქრონიშის აუზი: ბუნებრივი წყაროს აუზი, რომელიც ჰორიზონტის ეფექტით გამოირჩევა.
• ხვამლის მთა: მითიური მთა, ამირანის ლეგენდების სამშობლო. იდეალურია ჰაიკინგისთვის.
• ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი: მცირე, მაგრამ მდიდარი ექსპოზიცია ბრინჯაოს ხანის არტეფაქტებით.
• საირმის სვეტები: ბუნებრივი კირქვის სვეტები, რომლებიც ფანტასტიკური ფილმის დეკორაციას წააგავს.

შტურო არის ადგილი მათთვის, ვინც აფასებს ნელ, გააზრებულ მოგზაურობას. აქ ადამიანები მოდიან სიმშვიდისთვის და იმის გასააზრებლად, თუ როგორ აშენებდნენ წინაპრები ტაძრებს ქარიან ქედებზე.