შტავლერის კოშკები და სოფელი

ზემო სვანეთის მკაცრ, თუმცა მომაჯადოებელ ლანდშაფტში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სოფელი შტავლერი მთის კულტურის ნამდვილ მუზეუმად არის ქცეული. მაშინ, როცა მოგზაურთა უმეტესობა ცენტრალურ დასახლებებს მიაშურებს, შტავლერი რჩება სიმშვიდის კუნძულად მათთვის, ვინც სვანური ცხოვრების ავთენტურ რიტმს ეძებს. სოფლის იერსახეს განსაზღვრავს უძველესი თავდაცვითი კოშკები, რომლებიც კავკასიონის ქედის ფონზე ისე აღმართულა, თითქოს დროს არ დაუზარებია.

ისტორია და არქიტექტურა

შტავლერის არქიტექტურული განლაგება გადარჩენის ხელოვნების ნიმუშია. სოფელი სავსეა მრავალსართულიანი ქვის საცხოვრებლებით, რომლებშიც ინტეგრირებულია თავდაცვითი კოშკები. ნაგებობების უმეტესობა IX-XIII საუკუნეებს განეკუთვნება. ეს კოშკები მხოლოდ საცხოვრებელი კი არ იყო, არამედ ადგილობრივი საგვარეულოების გამაგრებული ციხე-სიმაგრეები. მათი სტრატეგიული განლაგება მეზობლებს შორის სწრაფ კომუნიკაციას უზრუნველყოფდა — საფრთხის შემთხვევაში, სიგნალებს კვამლითა და შუქით გადასცემდნენ ერთმანეთს. უხეშად დამუშავებული ფიქალი და ვიწრო, სათოფურის მსგავსი სარკმლები მიზანმიმართულად იყო გათვლილი თავდაცვისთვის. კოშკების დღემდე შენარჩუნება კი განპირობებულია იმ საუკუნოვანი იზოლაციით, რაც ამ დასახლებამ შემოინახა.

პრაქტიკული რჩევები ვიზიტორებისთვის

სოფლის დასათვალიერებლად საუკეთესო დრო ივნისიდან სექტემბრამდეა, როცა ალპური მდელოები ყვავილობს და მთის გზები სრულად არის გახსნილი. ციცაბო და რთული რელიეფის გამო, აუცილებელია 4x4 ტიპის ავტომობილით მგზავრობა. სოფლის დასათვალიერებლად 1-დან 3 საათამდე დრო სავსებით საკმარისია. გაითვალისწინეთ, რომ აქ არ არის მუზეუმი და ბილეთების სალარო — ეს ცოცხალი დასახლებაა. კერძო საკუთრების პატივისცემა უმნიშვნელოვანესია, რადგან ბევრი კოშკი დღემდე იმ ოჯახების მფლობელობაშია, ვინც ისინი ააშენა. თითოეული საგვარეულოს ისტორიის უკეთ გასაგებად, მესტიიდან ადგილობრივი გიდის აყვანა გირჩევთ, რომელიც ზეპირსიტყვიერად გიამბობთ ამ მხარის საიდუმლოებებს.

რა მოვინახულოთ ახლომახლო

შტავლერის შემდეგ, გზად გაიარეთ ლატალის თემი, სადაც არაერთი შუა საუკუნეების მოხატული ეკლესიაა შემონახული. თუ პანორამული ხედები გიზიდავთ, აუცილებლად ეწვიეთ ჰეშკილის გადასახედს — ეს ადგილი ფოტოგრაფებისთვის ნამდვილი სამოთხეა. მთამსვლელებსა და უბრალოდ მთების მოყვარულებს კი შეუძლიათ უშბის საბაზო ბანაკების მიმართულებით გააგრძელონ თავგადასავალი, რაც მესტიიდან ადვილად ხელმისაწვდომია.