შჩუროვსკის პიკი: სვანეთის დიდებული მწვერვალი

თუ ოდესმე ყოფილხართ სოფელ მაზერში და აგიხედავთ კავკასიონის ქედისთვის, თქვენს ყურადღებას პირველ რიგში უშბის ორთავა მწვერვალი მიიპყრობდა. თუმცა, მის გვერდით, იმავე კრისტალურ კედელზე, აღმართულია შჩუროვსკის პიკი. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 4259 მეტრია და ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტექნიკური მწვერვალია სვანეთში. ჩვენთვის, გიდებისთვის, რომლებიც ყოველ ზაფხულს ამ მთებში ვატარებთ, შჩუროვსკი ცენტრალური კავკასიის ველური და დაუნდობელი სილამაზის სიმბოლოა. ის მდებარეობს სასაზღვრო ზოლზე და გადაჰყურებს შხელდას მყინვარს.

მწვერვალს სახელი ეწოდა ვლადიმერ შჩუროვსკის პატივსაცემად, რომელიც იყო ექიმი და მთამსვლელობის პიონერი კავკასიაში მე-19 საუკუნის ბოლოს. მაშინ, როდესაც უშბა მთელ დიდებას იღებს, შჩუროვსკი იმსახურებს იმ პროფესიონალების პატივისცემას, რომლებმაც იციან, რომ მისი მარშრუტები (2B-დან 5A სირთულემდე) ნამდვილად სერიოზული გამოწვევაა. მაშინაც კი, თუ პროფესიონალი ალპინისტი არ ხართ, ამ პიკის არსებობა ბეჭოს ხეობის ლანდშაფტს განსაკუთრებულ სიმკაცრესა და დიდებულებას ანიჭებს.

გეოგრაფია და შხელდას კედელი

გეოგრაფიულად, შჩუროვსკის პიკი შხელდას მასივის ნაწილია. საქართველოს მხრიდან ჩვენ ვხედავთ მის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ კალთებს. ეს ფერდობები დაფარულია მძლავრი მყინვარებით, რომლებიც კვებავენ მდინარე დოლრას. პიკი უკავშირდება ცნობილ შხელდას კედელს — ხუთკილომეტრიან გრანიტისა და ყინულის ქედს, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში მსოფლიოს საუკეთესო ალპინისტების გამოწვევა იყო.

მიდგომა საქართველოს მხრიდან იწყება ბეჭოს თემიდან, კერძოდ სოფელ მაზერიდან. აქედან გზა მიყვება მდინარე დოლრას ხეობას, რომელიც ჯერ წიწვოვან ტყეებში გადის, შემდეგ კი ალპურ მდელოებსა და შხელდას მყინვარის მორენებზე. როდესაც პიკის ძირში დგახართ, მასშტაბები გაოგნებთ; ხვდებით, რომ ის „პატარა“ ქვები, რომლებსაც სოფლიდან ხედავდით, სინამდვილეში სახლის ხელა ლოდებია.

მთამსვლელობა და რჩევები

ალპინისტურ წრეებში შჩუროვსკი ხშირად აღიქმება, როგორც საუკეთესო „მოსამზადებელი“ ეტაპი უშბაზე ასვლამდე. კლასიკური მარშრუტი მყინვარის გავლით საშუალო დონის მთამსვლელებისთვის სტანდარტად ითვლება. რასაც ბევრი ტურისტი ვერ ამჩნევს, არის აქაური გრანიტის ხარისხი. სამხრეთით მდებარე კირქვოვანი მწვერვალებისგან განსხვავებით, აქ მყარი, ძველი კლდეა. თუმცა, კლიმატის ცვლილებამ მიდგომები უფრო არაპროგნოზირებადი გახადა. ბოლო ათწლეულში შხელდას მყინვარი საგრძნობლად დაიწია, რამაც ქვათაცვენის რისკი გაზარდა. თუ აპირებთ მწვერვალთან მიახლოებას, დღე დილის 4 საათზე უნდა დაიწყოთ. შუადღისთვის მთა „იღვიძებს“ და უმჯობესია ამ დროს უკვე უსაფრთხო ადგილას იყოთ.

პრაქტიკული რჩევები და უსაფრთხოება

• საუკეთესო დრო: ივლისი და აგვისტო, თუმცა სვანეთის ამინდი ძალიან ცვალებადია.
• რჩევა გიდისგან: უშბის ჩანჩქერების გარდა, აუცილებლად მიდით მყინვარის მორენამდე, საიდანაც პიკის ხედი შეუდარებელია.
• სასაზღვრო ზონა: ეს სასაზღვრო ზონაა, ამიტომ აუცილებლად იქონიეთ პირადობის მოწმობა ან პასპორტი.
• აღჭურვილობა: აუცილებელია მთის მყარი ფეხსაცმელი, მზისგან დამცავი კრემი და წყლის ფილტრი.

მიმდებარე ადგილები

• მთა უშბა: კავკასიონის „ალქაჯების კოშკი“.
• უშბის ჩანჩქერები: საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე მძლავრი ჩანჩქერები.
• სოფელი მაზერი: იდეალური ბაზა ჩრდილოეთ სვანეთის დასათვალიერებლად.
• გულის უღელტეხილი: სალაშქრო მარშრუტი, საიდანაც მთელი მასივი ხელისგულზე ჩანს.
• შხელდას მყინვარი: ყინულისა და ლოდების სიურეალისტური სამყარო.