საფარლოს (ლაკლაშენის) ეკლესია ,,ბირინჯი“

საფარლოს ლაკლაშენის ეკლესია ბირინჯი დგას სოფელ საფარლოს ზემოთ, ქვემო ქართლის დმანისის მუნიციპალიტეტში. ეს არის მოკრძალებული შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია, ადგილობრივი ქვით ნაშენი, დღეს ნაწილობრივ დანგრეული და რეგიონის სოფლის ქრისტიანული მემკვიდრეობის წყნარი მაგალითი.

ისტორიული კონტექსტი და მნიშვნელობა

ეკლესია ეკუთვნის ისტორიულ დასახლებას საფარლო, იგივე ლაკლაშენი, მაშავერას ხეობაში. ტერიტორია შუა საუკუნეებში დმანისის ოლქის ნაწილი იყო, სადაც ქართული, სომხური და მოგვიანებით მუსლიმური თემები თანაარსებობდნენ. ბირინჯი, ისევე როგორც ქვემო ქართლის ბევრი სოფლის სალოცავი, მცირე მეურნეობის მოსახლეობას ემსახურებოდა და აგებულია მარტივი საშუალებებით, დიდი კათედრალებისგან განსხვავებით. მისი შემორჩენა, თუნდაც ნანგრევების სახით, აჩვენებს სამრევლო არქიტექტურის გავრცელებას დმანისისა და ბოლნისის მთავარ ცენტრებს მიღმა.

არქიტექტურა და დეტალები

ნაგებობა ერთნავიანი დარბაზია აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით. კედლები ბაზალტისა და ტუფის უხეშად დამუშავებული ბლოკებითაა ნაშენი, რაც IX–XIII საუკუნეების სოფლის მშენებლობისთვისაა დამახასიათებელი. ყურადღება მიაქციეთ:

• სქელ კედლებს და პატარა სარკმლებს.
• წყობის ცვლილებებს, რაც გვიანდელ შეკეთებაზე მიუთითებს.
• აფსიდის კონტურს, რომელიც სახურავის გარეშეაც კარგად იკითხება.
• ხედებს მინდვრებისა და ტყიანი ბორცვებისკენ. ეკლესია მოკლებულია მორთულობას; ფრესკები ან ჩუქურთმა არ შემორჩენილა.

ვიზიტორთა ინფორმაცია და როგორ მივიდეთ

საფარლო დმანისიდან დაახლოებით 15 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთითაა. თბილისიდან იმოძრავეთ თბილისი–მარნეული–დმანისის გზით, შემდეგ შეუხვიეთ ამამლოს / საფარლოსკენ. სოფლის ბოლო ქუჩები ხრეშოვანი და მიწიანია; მშრალ ამინდში ჩვეულებრივი სედანიც მიდის, წვიმის შემდეგ კი 4x4 უფრო უსაფრთხოა. სოფლის ცენტრიდან ეკლესიამდე მოკლე ბილიკია აღმართზე. ღობე და სალარო არ არის; შესვლა თავისუფალია.

პრაქტიკული რჩევები პატივისცემით ტურიზმისთვის

• ჩაიცვით მყარი ფეხსაცმელი; ტერიტორია უსწორმასწოროა.
• წაიღეთ წყალი; მაღაზია ან ინფრასტრუქტურა ადგილზე არ არის.
• ადგილობრივებისთვის ეს სალოცავი ადგილია. დაიცავით სიჩუმე და ნუ ადიხართ კედლებზე.
• საუკეთესო სეზონია გაზაფხულის ბოლო და ადრეული შემოდგომა, როცა გზები მშრალია.
• მობილური კავშირი არასტაბილურია.

ხშირად დასმული კითხვები

გამოიყენება თუ არა ეკლესია დღეს?

ზოგჯერ ანთებენ სანთელს და ოჯახური ლოცვები იმართება, მაგრამ რეგულარული წირვა არ ტარდება.

შეიძლება თუ არა ზამთარში მისვლა?

შესაძლებელია, მაგრამ თოვლი და ტალახი ბილიკს სრიალას ხდის. საჭიროა 4x4 და თბილი ტანსაცმელი.

რამდენი დრო დავგეგმო?

ეკლესიაზე 30–60 წუთი, პლუს გზა დმანისიდან.

რა ვნახოთ ახლოს

• დმანისის სიონი, VI–XIII საუკუნეების ბაზილიკა დმანისში.
• დმანისის ისტორიული ძეგლი და მუზეუმი, 1,8 მილიონი წლის ჰომინების აღმოჩენებით.
• მამიშლოს ბირინჯი ეკლესია, კიდევ ერთი სოფლის სალოცავი ახლომახლო.
• ბოლნისის სიონი, საქართველოს უძველესი დათარიღებული ეკლესია, დაახლ. 40 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით.