საფარლოს ლაკლაშენის ეკლესია „ბირინჯი“

დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ საფარლოს განაპირას მდებარეობს პატარა ქვის ეკლესია, რომელსაც ლაკლაშენის ბირინჯი ეწოდება. ადგილობრივები მას ბირინჯს, ანუ პირველს, უწოდებენ, რათა განასხვავონ მეორე ნანგრევისგან. ძეგლი მოკრძალებულია, უხმაურო და ნიშნის გარეშე, და კარგად აჩვენებს შუა საუკუნეების სოფლის რწმენის კვალს ქვემო ქართლში.

ისტორიული კონტექსტი და მნიშვნელობა

ეკლესია დმანისის პლატოს შუა საუკუნეების საეკლესიო ლანდშაფტს ეკუთვნის, სადაც ქრისტიანული და ისლამური გავლენები იკვეთებოდა. მონასტრის ნაცვლად, ის მცირე მიწათმოქმედ თემს ემსახურებოდა. სახელწოდება ლაკლაშენი ძველ დასახლებას უკავშირდება, ხოლო ბირინჯი ადგილობრივ მეხსიერებაში მის ადგილს აღნიშნავს. ნაგებობამ მიტოვების და ხელახლა გამოყენების პერიოდები გამოიარა და დღეს თემის ღირსშესანიშნაობად ითვლება.

არქიტექტურა და დეტალები

ეს არის მარტივი დარბაზული ეკლესია ადგილობრივი ქვით, მოგვიანებით აგურით და დუღაბით შეკეთებული. ყურადღება მიაქციეთ:

• სქელ კედლებს და ერთნავიან სივრცეს ნახევარწრიული აფსიდით აღმოსავლეთით
• არათანაბარ წყობას, რაც მშენებლობის რამდენიმე ფაზაზე მიუთითებს
• დაბალ თაღოვან შესასვლელს სამხრეთიდან, ნაწილობრივ აღდგენილს
• შიგნით ბათქაშის კვალს, ფრესკების გარეშე
• სოფლის ღობეებში ჩაშენებულ ქვებს, რაც უფრო დიდ კომპლექსზე მიანიშნებს მასშტაბი მცირეა, ამიტომ პროპორციები და ლანდშაფტში ჩაჯდომა ადვილად იკითხება.

მდებარეობა და როგორ მივიდეთ

საფარლო დმანისიდან დაახლოებით 12 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს. დმანისიდან პატარა დმანისის გზას გაჰყევით და შემდეგ შეუხვიეთ საფარლოსკენ. ბოლო 2-3 კმ ხრეშის სოფლის გზაა. მშრალ ამინდში სედანი ფრთხილად მივა; წვიმის შემდეგ ზედაპირი რბილდება და 4x4 უფრო უსაფრთხოა. პარკინგი არ არის, გზის გაფართოებაზე ჩერდებიან. ეკლესიამდე გზიდან მოკლე ფეხით სავალია.

პრაქტიკული რჩევები პატივისცემით ვიზიტისთვის

• მიდით დღისით. ადგილზე განათება და ინფრასტრუქტურა არ არის
• ჩაიცვით მყარი ფეხსაცმელი. ტერიტორია ბალახიანი და ქვიანი აქვს
• დაიცავით სიჩუმე. სახლები ახლოსაა და ადგილი ადგილობრივებისთვის პატივსაცემია
• ნუ აივლით კედლებზე და ნუ წაიღებთ ქვებს. წყობა მყიფეა
• ზაფხულში წაიღეთ წყალი და ქუდი; პლატო ღია და ქარიანია

ხშირად დასმული კითხვები

მოქმედი ეკლესიაა?

რეგულარული წირვა არ ტარდება. ძეგლი ისტორიულ ნაგებობადაა დაცული და ადგილობრივები ხანდახან რელიგიურ დღეებში სტუმრობენ.

შიგნით შესვლა შეიძლება?

დამოკიდებულია კარის მდგომარეობაზე. ინტერი პატარაა და ხშირად დაკეტილია. გარედანაც კარგად ჩანს ფორმა და წყობა.

საჭიროა 4x4?

მშრალ თვეებში არა. სტანდარტული მანქანითაც მიხვალთ სოფლამდე. ძლიერი წვიმის ან ზამთრის შემდეგ ბოლო მონაკვეთზე მაღალი გამავლობა გამოგადგებათ.

რა ვნახოთ ახლოს

• დმანისის არქეოლოგიური ძეგლი და დმანისის სიონი, 15-20 წუთის სავალზე, ადრეული ადამიანის ნაშთებით და VI-IX სს. ბაზილიკით
• ბოლნისის სიონი, საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი დათარიღებული ეკლესია
• პატარა დმანისის ტალღოვანი მინდვრები თრიალეთის ქედის ხედებით საფარლო დმანისთან ერთად ნახევარდღიან მარშრუტში კარგად ჯდება.