პატარა შხელდა

სვანეთზე საუბრისას უმეტესობას მაშინვე უშბა ახსენდება, თუმცა მათთვის, ვინც კავკასიონის ბილიკებს კარგად იცნობს, შხელდას მასივის უგულებელყოფა დიდი შეცდომაა. პატარა შხელდა არის შთამბეჭდავი, დიდებული მწვერვალი, რომელიც ზემო სვანეთისა და რუსეთის საზღვარზე მდებარეობს. მისი ნამდვილი ისტორია არა ქვებით ნაშენებ კოშკებში, არამედ ყინულში, კლდეებსა და ქართული თუ საერთაშორისო ალპინიზმის ლეგენდარულ ფურცლებშია ჩაწერილი.

გეოგრაფია და ალპინისტური მემკვიდრეობა

შხელდას მასივი ალპინისტებში ცნობილია თავისი რთული, დაკბილული ქედებით, რომლებსაც ხშირად გიგანტის კბილებს ადარებენ. პატარა შხელდა ამ მკაცრი რელიეფის განუყოფელი ნაწილია. ის შხელდას მყინვართან მდებარეობს და კავკასიონის ერთ-ერთ ყველაზე დრამატულ პეიზაჟს ქმნის. თავად სახელი „შხელდა“ ადგილობრივი დიალექტიდან ითარგმნება როგორც „ყინულის მთა“ — მყინვარიდან წამოსული ცივი ნიავი ამ სახელს სრულად ამართლებს.

მე-20 საუკუნის განმავლობაში შხელდას მასივის მწვერვალების დალაშქვრა ელიტარული ალპინისტებისთვის ღირსების საქმედ ითვლებოდა. აქაური მარშრუტები ტექნიკურად ძალიან რთულია და მოიცავს ციცაბო ყინულის კედლებსა და მოულოდნელ ქვათაცვენებს. თუმცა, პროფესიონალი მთამსვლელობა აუცილებელი არაა; უბრალოდ ამ მთის ჩრდილში დგომაც კი გაგრძნობინებთ იმ უდიდეს ენერგიას, რაც ამ ადგილს უკავშირდება.

როგორ მივიდეთ: ლაშქრობა მაზერიდან

პატარა შხელდას დიდებულების შესაგრძნობად მწვერვალზე ასვლა სულაც არაა სავალდებულო. მისკენ მიმავალი ბილიკი სვანეთში ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავია. მოგზაურობა ბეჩოს თემში, სოფელ მაზერში იწყება. მესტიიდან მაზერამდე მანქანით დაახლოებით 45 წუთის სავალია. ეს მშვიდი სოფელი რადიკალურად განსხვავდება ტურისტებით გადატვირთული ლოკაციებისგან.

მაზერიდან ბილიკი მდინარე დოლრას ხეობას მიუყვება, გადის ალპურ მდელოებსა და ფიჭვნარში, ბოლოს კი მყინვარის კლდოვან მორენებზე ადის. შხელდას მყინვარის ძირამდე ლაშქრობას, ორივე მიმართულებით, დაახლოებით 4-5 საათი სჭირდება. მარშრუტი საშუალო სირთულისაა, თუმცა ქვებზე სიარულისას სიფრთხილე გმართებთ. აი, პრაქტიკული რჩევა: ტურისტების უმეტესობა შდუგრას ჩანჩქერებთან ჩერდება და ბრუნდება, რითაც კარგავს მყინვარის ველური ხეობის ნახვის შანსს. თუ ჩანჩქერისკენ მიმავალ გზაჯვარედინს გასცდებით, აღმოჩნდებით იდუმალ სამყაროში, სადაც უშბისა და შხელდას გიგანტური მწვერვალები დაგყურებენ ზემოდან, ხშირად სრულიად მარტო.

საუკეთესო დრო და პრაქტიკული რჩევები

კავკასიონზე დროის სწორად შერჩევა გადამწყვეტია. მყინვარამდე მისასვლელად და მწვერვალის კარგ ამინდში დასანახად საუკეთესო პერიოდი ივლისის შუა რიცხვებიდან სექტემბრის ბოლომდეა. გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში თოვლის დნობის გამო მდინარეები დიდდება, რაც გადასვლებს სახიფათოს ხდის.

ყოველთვის დილით ადრე გაუდექით გზას. შუადღისას კავკასიონს ღრუბლები ერევა, რაც ხედებს ფარავს და ცივ წვიმასაც იწვევს. აუცილებლად წაიღეთ თბილი ტანსაცმელი — აგვისტოშიც კი მყინვარის ჰაერი საკმაოდ ცივია. ჩაიცვით შესაფერისი სალაშქრო ფეხსაცმელი; ჩვეულებრივი ბოტასები მყინვარის ბასრ ქვებს ვერ გაუძლებს.

რა ვნახოთ ირგვლივ

რადგან ბეჩოს ხეობაში ხართ, შდუგრას ჩანჩქერები აუცილებლად უნდა მოინახულოთ. გამოცდილი მოლაშქრეებისთვის იდეალურია უშბის მყინვარის საბაზო ბანაკისკენ მიმავალი მარშრუტი. საღამო მაზერის რომელიმე საოჯახო სასტუმროში გაატარეთ, სადაც მასპინძლები საუკეთესო სვანურ კუბდარს შემოგთავაზებენ.