ნუმისის მარანი-მუზეუმი

გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისციხეში განთავსებული ნუმისის მარანი-მუზეუმი წარმოადგენს კახეთის მეღვინეობის ისტორიული მეხსიერების მნიშვნელოვან საცავს. ნაგებობა თავად წარმოადგენს ისტორიულ არტეფაქტს, რომელიც XVI საუკუნით თარიღდება. ადგილობრივი მდინარის ქვისა და კირქვისგან აშენებული შენობა დღემდე ინარჩუნებს გვიანი შუა საუკუნეების არქიტექტურულ სტრუქტურას. მისი მასიური კედლები, რომლებიც თავდაპირველად თერმორეგულაციისთვის იყო გათვლილი, დღეს იცავს იმ უძველეს იარაღებს, რომლებიც ქართული მეურნეობის საძირკველს წარმოადგენდა.

მუზეუმი ინახავს ეთნოგრაფიული მასალის მდიდარ კოლექციას, რომელიც ასახავს აღმოსავლეთ საქართველოს სოფლის მეურნეობის ევოლუციას. აქ წარმოდგენილია მრავალი საწნახელი, რომლებიც ამოკვეთილია ადგილობრივი ხის მასიური მორებისგან. ეს ექსპონატები მოწმობს იმ ფიზიკურ შრომას, რაც თან ახლდა ინდუსტრიამდელ მეღვინეობას. სწორედ ამ გარემოშია შესაძლებელი ქვევრის დაყენების ტექნოლოგიის გააზრება, რომელიც 8000 წელს ითვლის და ხასიათდება მიწისქვეშა ფერმენტაციით.

მარნის არქიტექტურული სტრუქტურა

მუზეუმში არსებული მარნის დაგეგმარება ასახავს კახური ოჯახის არქიტექტურულ სპეციფიკას. თანამედროვე საწარმოებისგან განსხვავებით, ეს ადგილი აერთიანებს საცხოვრებელსა და საწარმოო სივრცეს. იატაკის გეგმა გვიჩვენებს, თუ როგორ იყო განლაგებული ქვევრები ფერმენტაციის პროცესის მაქსიმალური ეფექტურობისთვის. ქვის წყობა აჩვენებს XVI საუკუნის ოსტატების დახვეწილ ტექნიკას, რაც უზრუნველყოფდა შენობის გამძლეობას სეისმურად აქტიურ ზონაში.

მეღვინეობის იარაღების ევოლუცია

ექსპოზიცია სისტემატიზირებულად გვიჩვენებს მეურნეობის ტექნოლოგიების განვითარებას. ძირითადი ექსპონატებია:

• საწნახელი: ხელით ნაკვეთი ხის ჭურჭელი ყურძნის დასაწურად.
• ქვევრი: სხვადასხვა ტევადობის თიხის ჭურჭელი, რომელიც შიგნიდან დამუშავებულია ნატურალური ფუტკრის ცვილით.
• სპილენძისა და რკინის ინსტრუმენტები: გამოყენებული ვენახისა და მარნის მოვლისთვის.
• კერამიკული ჭურჭელი: ღვინის დასასხმელი და სუფრისთვის განკუთვნილი ჭურჭელი.

ისტორიული ქრონოლოგია ადასტურებს რქაწითლისა და მწვანის ჯიშების უპირატესობას, რაც საუკუნეების მანძილზე კახეთის ეკონომიკის საფუძველი იყო.