ნოქალაქევის სამოქალაქო აბანო

ნოქალაქევის სამოქალაქო აბანო, რომელიც უძველესი არქეოპოლისის ქვედა ტერასაზე მდებარეობს, ანტიკური ხანის საზოგადოებრივი ცხოვრებისა და საინჟინრო ხელოვნების გამორჩეული ნიმუშია. მაშინ როდესაც ციხესიმაგრის მძლავრი თავდაცვითი კედლები მნახველზე პირველ შთაბეჭდილებას ახდენს, ეს არქიტექტურული კომპლექსი აჩვენებს, თუ რამდენად დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა კომუნალურ მოწყობასა და ჰიგიენას ეგრისის სამეფოში (ლაზიკა). IV-V საუკუნეებით დათარიღებული ნაგებობა ნათლად ადასტურებს რომაული სამშენებლო ტრადიციების მჭიდრო კავშირს სამეგრელოს ისტორიულ ლანდშაფტთან.

ჰიპოკაუსტის სისტემის საინჟინრო საიდუმლო

ნანგრევების ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი საოცრად კარგად შემონახული იატაკქვეშა გათბობის ქსელი, იგივე ჰიპოკაუსტია. მნახველს შეუძლია დეტალურად დაათვალიეროს კვადრატული აგურისგან ნაშენი მოკლე სვეტების (პილაები) ზუსტი ბადე, რომელზეც ერთ დროს მასიური იატაკი იყო დაფუძნებული. შენობის გარეთ განთავსებული სათბობი სათავსოდან, რომელსაც პრაეფურნიუმი ეწოდებოდა, ცხელი ჰაერი და კვამლი მუდმივად ცირკულირებდა იატაკქვეშა ცარიელ სივრცეში და ზედა ოთახებს ათბობდა.

არქეოლოგიური კვლევები ადასტურებს, რომ აბანოს გეგმარება ზუსტად იმეორებს კლასიკურ რომაულ სტრუქტურას. ინტერიერი დაყოფილი იყო რამდენიმე ფუნქციურ სივრცედ:

• ფრიგიდარიუმი: გაუთბობელი, ცივი ოთახი, რომელსაც ბანაობის დასასრულს იყენებდნენ ფორების დასახურად.
• ტეპიდარიუმი: ზომიერად გამთბარი გარდამავალი სივრცე, რომელიც სხეულს მაღალი ტემპერატურისთვის ამზადებდა.
• კალდარიუმი: ცხელი სათავსო, რომელიც ყველაზე ახლოს მდებარეობდა ღუმელთან და სადაც მაღალი ტემპერატურა და ორთქლი გროვდებოდა.

ისტორიული კონტექსტი და სოციალური როლი

სასახლის კომპლექსის სიახლოვეს აღმოჩენილი შედარებით მცირე ზომის სამეფო აბანოსგან განსხვავებით, სამოქალაქო აბანო გაცილებით ფართო მასებისთვის იყო განკუთვნილი. ისტორიკოსთა ვარაუდით, ამ კომპლექსით სარგებლობდნენ ქალაქის გარნიზონის მეომრები, ჩამოსული ვაჭრები და არქეოპოლისის რიგითი მაცხოვრებლები. ნაგებობის ხარისხი იმდროინდელი სამეფოს ეკონომიკურ სიძლიერეზე მიუთითებს — მდინარის თლილი ქვისა და ბრტყელი რომაული აგურის მონაცვლეობითი წყობა დუღაბის მტკიცე ხსნართან ერთად საუკუნეების განმავლობაში უძლებდა მაღალ ტენიანობასა და სეისმურ აქტივობას.