მესტიათაუ: სვანეთის გულზე აღმართული გუშაგი

როდესაც მესტიაში პირველად ჩადიხართ, თვალს მაშინვე სვანური კოშკები გტაცებთ, მაგრამ თუ მზერას უფრო მაღლა აღმართავთ, დაინახავთ მესტიათაუს — მთას, რომელიც მხარის ნამდვილი ორიენტირია. ეს არის ადგილი, სადაც მივდივართ ადამიანებთან ერთად, რომელთაც სურთ სვანეთის მასშტაბების შეგრძნება მრავალდღიანი ექსპედიციის გარეშე. მწვერვალი პირდაპირ დაბას დაჰყურებს და წარმოადგენს ბუნებრივ აივანს, საიდანაც კავკასიონის დედოფლის, უშბის, ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ხედი იშლება.

დაბიდან ყურებისას შეიძლება მოგეჩვენოთ, რომ მწვერვალი ახლოსაა და მასზე ასვლა მარტივია. მართალია, ის ხელმისაწვდომია, მაგრამ სიახლოვემ არ მოგატყუოთ. ეს არის ვერტიკალური გამოწვევა, რომელიც სანაცვლოდ 360-გრადუსიან პანორამას გთავაზობთ — ისეთს, რომელიც სმარტფონის კამერაში ვერ ეტევა. ეს ის ადგილია, სადაც ჰაერი იცვლება: სოფლის კვამლისა და ახლად გამომცხვარი პურის სურნელიდან ალპური თოვლისა და ყინულის სუფთა გემომდე, სულ რამდენიმე საათში.

საფეხმავლო მარშრუტი: რას უნდა ველოდოთ

მესტიათაუსკენ მიმავალი გზა ხშირად ემთხვევა ქორულდის ტბებისკენ მიმავალ ცნობილ ბილიკს, თუმცა თავად ამ მთას საკუთარი ხასიათი აქვს. ლაშქრობა ძირითადად მესტიის ცენტრიდან, დედოფალ თამარის ძეგლის მიმდებარე ტერიტორიიდან იწყება. აქედან გზა ძველ უბნებში გადის, სადაც სვანური ოჯახები დღემდე მისდევენ ტრადიციულ მეურნეობას, შემდეგ კი ციცაბო, ტყიან ფერდობებს მიუყვება. პირველი მონაკვეთი საკმაოდ დამღლელია, გზა ფიჭვნარში იკლაკნება.

ნუ იჩქარებთ ტყის მონაკვეთზე. თუ დაკვირვებული იქნებით, შეამჩნევთ ენდემურ ყვავილებს, ხოლო თუ სიჩუმეს შეინარჩუნებთ, შესაძლოა არჩვს ან ცაში მონადირე არწივსაც მოჰკრათ თვალი. ბილიკი კარგად გაკვალულია, თუმცა სვანური წვიმის შემდეგ შეიძლება დასრიალდეს. დაახლოებით შუა გზაზე მიაღწევთ ცნობილ „ჯვარს“. ეს პირველი მნიშვნელოვანი გაჩერებაა. აქედან მესტია სათამაშო ქალაქს ჰგავს, მდინარე მესტიაჭალა კი — ვერცხლისფერ ძაფს. სწორედ აქედან იწყებს მესტიათაუ თავისი ნამდვილი ხასიათის ჩვენებას, რადგან ტყე მთავრდება და ალპური მდელოები იშლება.

ხედი, რომელიც სუნთქვას აჩერებს

როგორც კი ტყის ზოლს გასცდებით, ლანდშაფტი იცვლება და უზარმაზარ, მაღალმთიან სივრცეში აღმოჩნდებით. ეს მესტიათაუს ქედია. ჩრდილოეთით უშბის ტყუპი მწვერვალი გაყინულ ალს ჰგავს. ბევრი მოგზაური სვანეთში მხოლოდ ამ ხედისთვის მოდის; მესტიათაუდან უშბა ისე ახლოს ჩანს, გეგონებათ, ხელს გაიწვდენთ და მის გრანიტის კედლებს შეეხებით. აღმოსავლეთით კი თეთნულდის პირამიდა ბრწყინავს თავისი მუდმივი მყინვარებით, რომლებიც „ოქროს საათის“ დროს ვარდისფრად ნათდება.

რაც ბევრ ტურისტს გამორჩება ხოლმე, ეს არის პატარა საწყემსარი ქოხები, რომლებიც ქვედა ქედებზეა მიმოფანტული. თუ ივლის-აგვისტოში მოხვდებით, შეიძლება ადგილობრივი მეცხვარეც გაიცნოთ. მათთან გასაუბრება მთის ნამდვილ სულს გაგრძნობინებთ. შესაძლოა სვანური სულგუნითაც გაგიმასპინძლდნენ, მაგრამ გახსოვდეთ — ეს ხალხი აქ შრომობს და არა ტურისტების გასართობად, ამიტომ იყავით თავაზიანები. აქაური სიჩუმე განსაკუთრებულია, მას მხოლოდ ქარის ზუზუნი და ხანდახან მეზობელი მწვერვალებიდან მყინვარის მოწყვეტის ხმა არღვევს.

პრაქტიკული რჩევები ასვლის წინ

თუ მესტიათაუს დალაშქვრას აპირებთ, დროის სწორად შერჩევა გადამწყვეტია. გირჩევთ, გზას დილის 8 საათზე გვიან არ გაუდგეთ. რატომ? იმიტომ, რომ კავკასიონის ამინდი ცვალებადია. შუადღისას შეიძლება ცა მოწმენდილი იყოს, მაგრამ 3 საათისთვის მოულოდნელად ჭექა-ქუხილი დაიწყოს. გარდა ამისა, დილის შუქზე ზემოდან დანახული სვანური კოშკები დაუვიწყარი სანახაობაა.

რაც შეეხება აღჭურვილობას, არასოდეს სცადოთ ასვლა უბრალო კედებით. რელიეფი მოიცავს ქვებს, ბალახსა და ტალახს. სალაშქრო ჯოხები თქვენი საუკეთესო მეგობარი იქნება, განსაკუთრებით დაშვებისას, რაც მუხლებისთვის საკმაოდ დამღლელია. წყალი კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია — ტყის ზონის ზემოთ წყაროები თითქმის არ არის, ამიტომ თან მინიმუმ 2 ლიტრი იქონიეთ. არ დაგავიწყდეთ მზისგან დამცავი კრემი; ამ სიმაღლეზე მზე ბევრად უფრო ძლიერია.

მიმდებარე ადგილები სანახავად

• ქორულდის ტბები: განაგრძეთ გზა მესტიათაუს ქედიდან ზემოთ.
• მესტიაჭალის ხეობა: თუ აღმართებზე სიარული დაგღლით, გაისეირნეთ მდინარის გასწვრივ ჭალაადის მყინვარისკენ.
• სვანეთის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი: ლაშქრობის შემდეგ ეწვიეთ მუზეუმს.
• ჰაწვალის საბაგირო: სრულიად განსხვავებული პერსპექტივისთვის აბრძანდით ზურულდის ქედზე.