მარტვილის მონასტერი

მარტვილის მონასტერი, ისტორიულად ცნობილი როგორც ჭყონდიდი, აღმართულია ბორცვზე, საიდანაც გადაჰყურებს ქალაქ მარტვილს და სამეგრელოს დაბლობს. საუკუნეების განმავლობაში ეს კომპლექსი დასავლეთ საქართველოს უმნიშვნელოვანეს სულიერ, კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრს წარმოადგენდა. ხ ხმაურიანი კანიონებისგან მოშორებით, სამონასტრო კომპლექსი დამთვალიერებელს სთავაზობს მშვიდ გარემოს, სადაც მონუმენტური ქვის არქიტექტურა ერწყმის ბუნებრივ პანორამებს.

ჭყონდიდის სამეფო ისტორია და წარმოშობა

სამონასტრო კომპლექსის ისტორია გვიან ანტიკურ ხანაში იწყება. ქრისტიანობამდე აქ მდებარეობდა წარმართული საკულტო ცენტრი — უზარმაზარი ჭყონის (მუხის) ხე, სადაც ჩვილებს სწირავდნენ მსხვერპლად. VII საუკუნეში ქრისტიანმა მისიონერებმა მოჭრეს წმინდა მუხა და მის ფესვებზე ააგეს პირველი ეკლესია, რომელიც ფერისცვალების სახელზე აკურთხეს.

X საუკუნეში, მტრის შემოსევების შემდეგ, მეფე ბაგრატ III-მ მთლიანად განაახლა კომპლექსი და აქცია იგი ძლიერ რელიგიურ ცენტრად. მონასტერი გახდა ჭყონდიდელი ეპისკოპოსების რეზიდენცია. ერთიანი საქართველოს სამეფო კარზე ჭყონდიდელს უდიდესი პოლიტიკური ძალა ჰქონდა — იგი ხშირად მწიგნობართუხუცესის (პრემიერ-მინისტრის) თანამდებობას იკავებდა. მოგვიანებით დავით აღმაშენებელმა ჭყონდიდი ერთ-ერთ მთავარ საგანმანათლებლო კერად აქცია, სადაც მოაზროვნეები თარგმნიდნენ ფილოსოფიურ ტექსტებს და ქმნიდნენ უნიკალურ ხელნაწერებს.

არქიტექტურა და კედლის მხატვრობა

მთავარი ფერისცვალების ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანი სტილის ნაგებობაა, რომელიც აშენებულია მასიური, თლილი კირქვის ბლოკებით. ფასადებზე შემონახულია ადრეული შუა საუკუნეების რელიეფური ჩუქურთმები, რომლებიც ასახავს ბიბლიურ სიუჟეტებსა და ცხოველთა გამოსახულებებს.

ინტერიერში დაცულია XIV-XVII საუკუნეების ფრესკების რამდენიმე ფენა. ეს მოხატულობა გვიჩვენებს ბიზანტიური სტილიდან ადგილობრივ, მეგრულ საეკლესიო მხატვრობის სკოლაზე გადასვლის პროცესს. კომპლექსის შემადგენლობაში ასევე შედის X საუკუნის მცირე ზომის ჩიქვანების ეკლესია, რომელიც სამსართულიან კოშკს წარმოადგენს, და თავდაცვითი გალავნის ნაშთები, რომლებიც იცავდნენ სკრიპტორიუმს ფეოდალური ომების დროს.