კლდეკარის ციხესიმაგრე

კლდეკარის ციხესიმაგრე წარმოადგენს შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან საფორტიფიკაციო ნაგებობას, რომელიც მდებარეობს თრიალეთის ქედის კლდოვან მწვერვალებზე. ზღვის დონიდან დაახლოებით 2200 მეტრ სიმაღლეზე აგებული ეს სიმაგრე საუკუნეების განმავლობაში აკონტროლებდა შიდა ქართლისა და ქვემო ქართლის რეგიონების დამაკავშირებელ ისტორიულ გასასვლელებს. სახელი „კლდეკარი“ პირდაპირ ასახავს მის გეოგრაფიულ თავისებურებას — კლდეში არსებულ ბუნებრივ ვიწრო გასასვლელს, რომლის ჩაკეტვაც მცირე სამხედრო ძალასაც კი მარტივად შეეძლო.

ბაღვაშთა საგვარეულოს გაძლიერება

ციხესიმაგრის დაარსება IX საუკუნის მეორე ნახევარს, კერძოდ 876 წელს უკავშირდება, როდესაც ძლიერი ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენელი, ლიპარიტ I ბაღვაში, არაბთა შემოსევების გამო იძულებული გახდა თრიალეთის მთებისკენ დაეხია. მან სწორედ ამ მიუვალ მწვერვალებზე შექმნა თავისი ძლიერი პოლიტიკური ერთეული. კლდოვანი დერეფნის გამაგრებით ლიპარიტმა საფუძველი ჩაუყარა კლდეკარის საერისთავოს. ორი საუკუნის განმავლობაში კლდეკარის ერისთავები წარმატებით უპირისპირდებოდნენ ერთიანი საქართველოს მონარქებს და ხშირად გადამწყვეტ როლს თამაშობდნენ შუა საუკუნეების პოლიტიკურ ბრძოლებში.

არქიტექტურა და სამხედრო სტრუქტურა

ციხის კომპლექსი ორგანულად არის შერწყმული ვულკანური წარმოშობის ციცაბო კლდეებთან. საფორტიფიკაციო სისტემა მოიცავდა ზედა ციტადელს, კირხსნარით ნაგებ მტკიცე გალავნებს, საიდუმლო გვირაბებსა და სათვალთვალო კოშკებს, საიდანაც ათეულობით კილომეტრზე მოჩანდა მიმდებარე ალპური მდელოები. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალრიცხოვანმა ომებმა, მკაცრმა კლიმატმა და მიწისძვრებმა ნაგებობების დიდი ნაწილი დააზიანა, შემორჩენილი კედლებისა და საძირკვლების ფრაგმენტები დღესაც კარგად აჩვენებს შუა საუკუნეების ქართული სამხედრო ხუროთმოძღვრების მასშტაბებს.