ხარისთავის ციხესიმაგრე და ნასახლარი

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, ივრის ზეგანზე გაშლილი ხარისთავი კახეთის რეგიონის რთული და მრავალფეროვანი ისტორიის ჩუმ მოწმედ ითვლება. კავკასიონის მაღალმთიანი, საზეიმო ციხე-კოშკებისგან განსხვავებით, ხარისთავი წარმოადგენს უფრო მოკრძალებულ, თუმცა სტრატეგიულად მეტად მნიშვნელოვან თავდაცვით კერას. ისტორიულად, ეს ქსელი მიზნად ისახავდა სოფლის მოსახლეობის დაცვას იმ ხშირი შემოსევებისგან, რაც აღმოსავლეთ საქართველოს სასაზღვრო ზონებს ხშირად ატყდებოდა თავს. დღეს აქ შემორჩენილია შუა საუკუნეების ნაგებობების ქვის საძირკვლები და თავდაცვითი ზღუდეების ფრაგმენტები, რაც თვალნათლივ გვიჩვენებს, როგორ ახერხებდნენ ადგილობრივები თავდაცვის ორგანიზებას ასეთ ღია ლანდშაფტში.

რას ვნახავთ ხარისთავში

ხარისთავში სტუმრობისას მასშტაბურ, ხელუხლებელ კოშკებს ნუ ელოდებით; აქაურობის მთავარი ხიბლი სწორედ მის გარემომცველ ბუნებასა და უბრალო, ისტორიულ ნანგრევებშია. ადგილზე სეირნობისას შესაძლებელია ძველი სოფლის გეგმარებისა და თავდაცვითი პერიმეტრის კვალის დანახვა. ადგილი ჯერ კიდევ არ არის გათელილი მასობრივი ტურიზმით, რაც ხელს უწყობს სიმშვიდესა და არქეოლოგიურ დაკვირვებას. ტერიტორია შედარებით მარტივად მისადგომია, თუმცა რეკომენდებულია მყარი ფეხსაცმელი, რადგან რელიეფი დაფარულია ბალახითა და ქვის ნამტვრევებით, რაც წვიმის შემდეგ შესაძლოა მოლიპულ ადგილებს ქმნიდეს.

პრაქტიკული რჩევები

ხარისთავამდე მისვლა საუკეთესოა პირადი ავტომობილით, რადგან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი პირდაპირ ძეგლამდე არ მიდის. საგარეჯოდან გზას დაახლოებით 30-45 წუთი სჭირდება. საუკეთესო პერიოდი ვიზიტისთვის გაზაფხული და შემოდგომაა, როდესაც ივრის ხეობა ფერადია და ჰაერის ტემპერატურაც ხელს უწყობს ხანგრძლივ სეირნობას. ზაფხულის ცხელ შუადღეს ვიზიტი არ არის რეკომენდებული, რადგან ნანგრევების სიახლოვეს ჩრდილი პრაქტიკულად არ არის. აუცილებლად თან იქონიეთ სასმელი წყალი და მსუბუქი საკვები, რადგან ადგილზე არანაირი ინფრასტრუქტურა არ არის. მოგზაურობისას გაითვალისწინეთ, რომ ახლომდებარე დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი რეგიონის ისტორიის უკეთ გაცნობაში დაგეხმარებათ, ხოლო საგარეჯოში არსებული ნინოწმინდის ტაძარი არქიტექტურული თვალსაზრისით კახეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობაა.