ხარათ ციხე (ცისკარაულების კოშკი)

ხარათ ციხე, იგივე ცისკარაულების კოშკი, შატილის ციხე-სოფლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თავდაცვითი ნაგებობაა. ცისკარაულების საგვარეულოს მიერ აშენებული ეს კოშკი არღუნის ხეობის სტრატეგიულ თავდაცვას უზრუნველყოფდა. ნაგებობა შედგება ადგილობრივი ფიქალის ქვისა და კირხსნარისგან, რაც მას საუკუნეების განმავლობაში ანიჭებდა გამძლეობას მკაცრი მთის კლიმატისა და საფრთხეების მიმართ.

არქიტექტურული დანიშნულება

კოშკი აგებულია ტრადიციული მთიულური თავდაცვითი პრინციპების დაცვით და იყოფა ფუნქციურ დონეებად:

• ქვედა სართული: განკუთვნილი იყო პირუტყვისთვის. ზამთრის სუსხიან პერიოდში ცხოველთა სითბო საცხოვრებელს ათბობდა.
• საშუალო სართულები: ეს დონეები საცხოვრებელ სივრცეს წარმოადგენდა ცისკარაულების ოჯახისთვის.
• ზედა სართული: სათვალთვალო და საბრძოლო პლატფორმა, საიდანაც შესაძლებელი იყო ხეობის სრული მონიტორინგი. ვიწრო სათოფურები იცავდა მეომარს და ამავდროულად აძლევდა მას სამიზნის ზუსტი დამიზნების საშუალებას.

შატილის თავდაცვითი სისტემა ისეა მოწყობილი, რომ კოშკები ერთმანეთს სახურავებითა და ფარული გასასვლელებით უკავშირდება, რაც მტრის შემოსევის დროს მეზობლებს ერთმანეთის დახმარების შესაძლებლობას აძლევდა.

გზა და მისასვლელი პირობები

შატილამდე მისვლა შესაძლებელია მხოლოდ დათვისჯვრის უღელტეხილის გავლით. გზა რთულია და მოითხოვს სრულამძრავიან (4x4) ავტომობილს. მარშრუტი უსაფრთხოა გაზაფხულის ბოლოდან შემოდგომის დასაწყისამდე. გაითვალისწინეთ, რომ მაღალმთიანეთში ამინდი სწრაფად იცვლება, ამიტომ გასვლამდე გადაამოწმეთ გზის მდგომარეობა. სოფლის ტერიტორიაზე გადაადგილება მოითხოვს არასრიალა ფეხსაცმელს, რადგან ქვის ბილიკები საკმაოდ სრიალა და უსწორმასწოროა.

ისტორიული მნიშვნელობა

არღუნის ხეობის კოშკები იყო არა მხოლოდ საცხოვრებელი, არამედ საზოგადოებრივი თავდაცვის ცენტრები. ცისკარაულების ოჯახის ისტორია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ამ კოშკის შენარჩუნებასთან, რაც მათთვის უსაფრთხოების გარანტი იყო. დაკვირვებით შეისწავლეთ კედლის წყობა; ქვის დამუშავების ტექნიკა ცხადყოფს, თუ რამდენად მაღალ დონეზე იდგა იმდროინდელი ხევსური მშენებლების საინჟინრო ცოდნა.