კაცხის მაცხოვრის შობის სახელობის მონასტერი

კაცხის მაცხოვრის შობის სახელობის მონასტერი წარმოადგენს ქართული ხუროთმოძღვრების სრულიად გამორჩეულ ძეგლს იმერეთში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოების ყურადღებას ხშირად მეზობლად მდებარე კაცხის სვეტი იქცევს, ეს სამონასტრო კომპლექსი თავისი არქიტექტურული გეგმარებითა და ისტორიული ფასეულობით შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კერაა. ტაძარი დღესაც მოქმედია და საუკუნოვან ქრისტიანულ მემკვიდრეობას ინახავს.

უნიკალური არქიტექტურა და ბაღვაშთა ეპოქა

ტაძარი XI საუკუნის დასაწყისში, ბაღვაშთა ფეოდალური საგვარეულოს, კერძოდ რატი ერისთავთერისთავის თაოსნობითა და მფარველობით აიგო. ნაგებობა მკვეთრად გამოირჩევა თავისი ცენტრალურ-გუმბათოვანი, ექვსაფსიდიანი (ჰექსაგონალური) კონსტრუქციით, რაც იშვიათობას წარმოადგენს ქართულ საეკლესიო არქიტექტურაში. გარედან გარშემოსავლელით შემორტყმული მრავალწახნაგა სტრუქტურა შიდა სივრცეში ქმნის საოცარ გეომეტრიულ სიმეტრიას, რომელიც იმ ეპოქის ქართველი ოსტატების უმაღლეს საინჟინრო ცოდნაზე მეტყველებს.

ფასადის ჩუქურთმები და ასომთავრული წარწერები

კაცხის ტაძრის კირქვის ფასადები უმდიდრესი რელიეფური ორნამენტებითაა შემკული. აქ შეხვდებით ჯვრის ამაღლების კომპოზიციებს, ლომებისა და მცენარეული მოტივების გამოსახულებებს, რომლებიც სრულად ასახავენ XI საუკუნის ქართული პლასტიკური ხელოვნების განვითარების მწვერვალს. ისტორიკოსებისთვის განსაკუთრებით ძვირფასია კედლებზე შემორჩენილი უძველესი ასომთავრული წარწერები, რომლებიც უნიკალურ ცნობებს გვაწვდიან იმდროინდელი პოლიტიკური ვითარების, კაცხის მფლობელთა გენეალოგიისა და იმ რესტავრაციების შესახებ, რომლებმაც ტაძარი დანგრევას გადაარჩინა.