მწვერვალი ჯანთუგანი

კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედს თუ დააკვირდებით, აღმოაჩენთ, რომ ბევრი მწვერვალი საზღვრებს მიღმა საერთო ისტორიებს ინახავს. ჯანთუგანი სწორედ ასეთი ადგილია. ეს 4,012 მეტრი სიმაღლის გიგანტი საქართველოსა (ზემო სვანეთი) და რუსეთის საზღვარზეა აღმართული. მისი სახელი თურქულ-ყარაჩაული ენებიდან მოდის და სიტყვასიტყვით „სულის დაბადების ადგილს“ ნიშნავს. როდესაც სვანეთის მაღალ ხეობებში დილით ადრე ამ მწვერვალზე მზის პირველ სხივებს დაინახავთ, მაშინვე მიხვდებით, რატომ დაარქვეს მას ეს სახელი.

საქართველოს მხრიდან ჯანთუგანი ვრცელ ლექზირის (იგივე ლექწირის) მყინვარს დაჰყურებს. ის ნამდვილად თვალისმომჭრელი სანახაობაა ყველასთვის, ვინც მესტიის ჩრდილოეთით, მთებში ღრმად მიემართება. მთამსვლელებისთვის ეს ადგილი ლეგენდარულია — თითქმის ერთი საუკუნის განმავლობაში ის ალპინისტების ერთ-ერთ მთავარ საგამოცდო წერტილს წარმოადგენდა.

ლაშქრობა და პრაქტიკული დეტალები

მოდით, ერთი რამ თავიდანვე გავარკვიოთ. ზოგიერთ საინფორმაციო ბროშურაში შეიძლება შეგხვდეთ, რომ ჯანთუგანის მონახულება „მარტივია“ და „1-3 საათს“ ითხოვს. როგორც გიდს, ამაზე ყოველთვის მეღიმება, რადგან უშუალოდ მწვერვალზე ასვლას სპეციალური აღჭურვილობა (წრიაპები, ყინულის ნაჯახი), ნაპრალებში მოძრაობის ცოდნა და რამდენიმედღიანი ფიზიკური შრომა სჭირდება. თუმცა, რიგითი მოგზაურებისთვის აქ სიმართლის მარცვალი მაინც არის: შეგიძლიათ 1-3 საათი დაუთმოთ სასიამოვნო, საშუალო სირთულის ლაშქრობას ხეობაში, რათა მიაღწიოთ იმ წერტილებს, საიდანაც მწვერვალისა და მყინვარის საუკეთესო პანორამული ხედები იშლება.

თუ მესტიაში ხართ გაჩერებული, სალაშქრო ბილიკის დასაწყისამდე მისვლას მანქანით დაახლოებით 30-40 წუთი სჭირდება. იქიდან ბილიკი მიუყვება ალპურ ფიჭვნარს და გადის კლდოვან მორენებზე. არ არის აუცილებელი იყოთ პროფესიონალი ალპინისტი, რომ საკმარისად მიუახლოვდეთ მყინვარს, შეიგრძნოთ მისი ცივი სუნთქვა და გადაიღოთ შთამბეჭდავი ფოტოები.

რჩევები გამოცდილი გიდისგან

სვანეთში ჩამოსული ტურისტების უმეტესობა პირდაპირ ჭალაადის მყინვარისკენ მიემართება, რადგან ის უფრო ცნობილი და მარტივად მისადგომია. სწორედ ამიტომ, ლექზირისა და ჯანთუგანისკენ მიმავალი ხეობები ბევრად უფრო მშვიდია. ეს ერთ-ერთი საუკეთესო ლოკალური საიდუმლოა: თუ გსურთ შეიგრძნოთ ნამდვილი, ველური სვანეთი და თავი აარიდოთ ხალხმრავლობას, გეზი სწორედ აქეთ უნდა აიღოთ.

სანახავად საუკეთესო დრო ივლისის ბოლოდან სექტემბრის დასაწყისამდეა. ამ პერიოდში ალპური მდელოები აყვავებულია, ბილიკები კი თოვლისგან თავისუფალი. ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი დეტალი, რომელიც ხშირად ავიწყდებათ: ვინაიდან ჯანთუგანი პირდაპირ სახელმწიფო საზღვარზე მდებარეობს, ზემო ხეობები მკაცრად კონტროლდება. აუცილებლად იქონიეთ თან პირადობის მოწმობის ან პასპორტის დედანი (და არა ტელეფონში გადაღებული ფოტო). მესაზღვრეები ხშირად ამოწმებენ საბუთებს და პასპორტის გარეშე უკან, ხეობაში დაბრუნება მოგიწევთ.

რა ვნახოთ ირგვლივ

ჯანთუგანის ხედებით ტკბობის შემდეგ, სვანეთს კიდევ ბევრი რამ აქვს შესათავაზებელი. მესტიაში დაბრუნებისას აუცილებლად დაუთმეთ ერთი საათი სვანეთის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმს — ეს დაგეხმარებათ უკეთ გაიგოთ იმ ხალხის კულტურა, რომლებიც ამ მკაცრი მთების ჩრდილში ათასწლეულების განმავლობაში ცხოვრობენ.

თუ კვლავ გსურთ მთის პანორამების ხილვა და მთელი დღე გაქვთ წინ, აუცილებლად ავიდეთ ქორულდის ტბებზე. ტბებიდან კავკასიონის სრულიად განსხვავებული, საოცარი რაკურსი იშლება და ლეგენდარული უშბაც პირისპირ წარმოგიდგებათ. უფრო მშვიდი დღისთვის კი ჭალაადის მყინვარზე გასეირნებაც მშვენიერი იდეაა.