გელათის მონასტერი

გელათის სამონასტრო კომპლექსი ქუთაისის მახლობლად, ტყით დაფარულ ბორცვზე მდებარეობს და შუა საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკურ, სულიერ და სამეცნიერო ძლიერებას განასახიერებს. კომპლექსი 1106 წელს მეფე დავით IV აღმაშენებელმა დააარსა. ეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ჩაფიქრებული იყო არა მხოლოდ როგორც მონასტერი, არამედ როგორც უმსხვილესი ინტელექტუალური ცენტრი. აქ მოქმედებდა განთქმული გელათის აკადემია, სადაც იმდროინდელი მოაზროვნეები, ფილოსოფოსები და მეცნიერები თარგმნიდნენ ანტიკურ ტექსტებს, სწავლობდნენ გეომეტრიასა და ასტრონომიას, რის გამოც კომპლექსს თანამედროვენი „ახალ ათენსა და მეორე იერუსალიმს“ უწოდებდნენ.

ღვთისმშობლის შობის ტაძრის არქიტექტურა

გალავნით შემოსაზღვრული კომპლექსის ცენტრში აღმართულია ღვთისმშობლის შობის კათედრალური ტაძარი, რომელიც ქართული საეკლესიო არქიტექტურის ოქროს ხანის საუკეთესო ნიმუშია. ტაძრის ინტერიერი საუკუნეების ისტორიას ინახავს, რომლის მთავარი საუნჯე საკურთხევლის აფსიდში დაცული მე-12 საუკუნის გელათის მოზაიკაა. ეს მონუმენტური ხელოვნების ნიმუში ასახავს ღვთისმშობელს ყრმით ხელში, მთავარანგელოზების, მიქაელისა და გაბრიელის გარემოცვაში, ოქროსფერ ფონზე. ტაძრის კედლები ასევე შემკულია მე-12–17 საუკუნეების ფრესკებით, სადაც გამოსახულია საქართველოს მეფეებისა და საეკლესიო მოღვაწეების უნიკალური პორტრეტები.

მეფეთა საძვალე და წმინდა ნაგებობები

კომპლექსის სამხრეთ კარიბჭესთან მდებარეობს დავით აღმაშენებლის საფლავი. მეფის ანდერძის თანახმად, მისი საფლავის ქვა პირდაპირ შესასვლელშია ჩაფლული, რათა ტაძარში შემსვლელ ყოველ მგზავრს მის საფლავზე დაებიჯებინა ფეხი, რაც მონარქის განსაკუთრებულ თავმდაბლობაზე მეტყველებს. მთავარი ტაძრის გარდა, კომპლექსში შედის მე-13 საუკუნის მაღალგუმბათოვანი წმინდა გიორგის ეკლესია და უნიკალური ორსართულიანი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომლის პირველი სართული ღია თაღებისგან შედგება. გელათის აკადემიის ნანგრევებში დღემდე შემორჩენილია ქვის სკამები და დიდი სარკმლები, სადაც საუკუნეების წინ მეცნიერები იკრიბებოდნენ.